Issues
Select Version
Dhammapada-aṭṭhakathā
Dhammapada-aṭṭhakathā

11. Jambukattheravatthu

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

11. Jambukattheravatthu

Māse māseti imaṃ dhammadesanaṃ satthā veḷuvane viharanto jambukaṃ ājīvakaṃ ārabbha kathesi .
Atīte kira kassapasammāsambuddhakāle gāmavāsī eko kuṭumbiko ekassa therassa vihāraṃ katvā taṃ tattha viharantaṃ catūhi paccayehi upaṭṭhahi .
Thero tassa gehe nibaddhaṃ bhuñjati .
Atheko khīṇāsavo bhikkhu divā piṇḍāya caranto tassa gehadvāraṃ pāpuṇi .
Kuṭumbiko taṃ disvā tassa iriyāpathe pasanno gehaṃ pavesetvā sakkaccaṃ paṇītena bhojanena parivisitvā ,‘‘ bhante , imaṃ sāṭakaṃ rajitvā nivāseyyāthā ’’ ti mahantaṃ sāṭakaṃ datvā ,‘‘ bhante , kesāP2.53 vo dīghā , tumhākaṃ kesoropanatthāya nhāpitaṃ ānessāmi , sayanatthāya ca vo mañcakaṃ gāhāpetvā āgamissāmī ’’ ti āha .
Nibaddhaṃ gehe bhuñjanto kulūpako bhikkhu taṃ tassa sakkāraṃ disvā cittaṃ pasādetuṃ nāsakkhi ,‘‘ ayaṃ taṃ muhuttaṃ diṭṭhakassa evarūpaṃ sakkāraṃ karoti , nibaddhaṃ gehe bhuñjantassa pana mayhaṃ na karotī ’’ ti cintetvā vihāraṃ agamāsi .
Itaropi teneva saddhiṃ gantvā kuṭumbikena dinnasāṭakaṃ rajitvā nivāsesi .
Kuṭambikopi nhāpitaṃ ādāya gantvā therassa kese ohārāpetvā mañcakaṃ attharāpetvā ,‘‘ bhante , imasmiṃyeva mañcake sayathā ’’ ti vatvā dvepi there svātanāya nimantetvā pakkāmi .
Nevāsiko tassa taṃ sakkāraṃ kayiramānaṃ adhivāsetuṃ nāsakkhi .
Athassa so sāyaṃ therassa nipannaṭṭhānaṃ gantvā catūhākārehi theraṃ akkosi ,‘‘ āvuso , āgantuka kuṭumbikassa te gehe bhattaṃ bhuñjanato varataraṃ mīḷhaṃ khādituṃ , kuṭumbikena ānītanhāpitena kesohārāpanato varataraṃ tālaṭṭhikena kese luñcāpetuṃ .
Kuṭumbikena dinnasāṭakanivāsanato varataraṃ naggena vicarituṃ , kuṭumbikena ābhatamañcake nipajjanato varataraṃM1.314 bhūmiyaṃ nipajjitun ’’ ti .
Theropi ‘‘ mā esa bālo maṃ nissāya nassī ’’ ti nimantanaṃ anādiyitvā pātova uṭṭhāya yathāsukhaṃ agamāsiP2.54 .
Nevāsikopi pātova vihāre kattabbavattaṃ katvā bhikkhācāravelāyaV1.280 ‘‘ idānipi āgantuko niddāyati , ghaṇḍikasaddena pabujjheyyā ’’ ti saññāya nakhapiṭṭheneva ghaṇḍiṃ paharitvā gāmaṃ piṇḍāya pāvisi .
Kuṭumbikopi sakkāraṃ katvā therānaṃ āgamanamaggaṃ olokento nevāsikaṃ disvā ,‘‘ bhante , thero kuhin ’’ ti pucchi .
Atha naṃ nevāsiko ‘‘ mā , āvuso , kiñci avaca , tuyhaṃ kulūpako hiyyo , tava nikkhantavelāya ovarakaṃ pavisitvā niddaṃ okkanto pātova uṭṭhāya mama vihārasammajjanasaddampi pānīyaghaṭaparibhojanīyaghaṭesu udakasiñcanasaddampi ghaṇḍikasaddampi karontassa na jānātī ’’ ti āha .
Kuṭumbiko cintesi –
‘‘ tādisāya iriyāpathasampattiyā samannāgatassa me ayyassa yāva imamhā kālā niddāyanaṃ nāma natthi , maṃ pana tassa sakkāraṃ karontaṃ disvā addhā iminā bhadantena kiñci vuttaṃ bhavissatī ’’ ti .
So attano paṇḍitabhāvena taṃ sakkaccaṃ bhojetvā tassa pattaṃ sādhukaṃ dhovitvā nānaggarasabhojanassa pūretvā ,‘‘ bhante , sace me ayyaṃ passeyyātha , imamassa piṇḍapātaṃ dadeyyāthā ’’ ti āha .
Itaro taṃ gahetvāva cintesi –
‘‘ sace so evarūpaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjissati , imasmiṃyeva ṭhāne paluddho bhavissatī ’’ ti antarāmagge taṃ piṇḍapātaṃ chaḍḍetvā therassa vasanaṭṭhānaṃ gantvā taṃ tattha olokento na addasa .
Atha naṃ ettakassa kammassa katattā vīsativassasahassāniP2.55 katopi samaṇadhammo rakkhituṃ nāsakkhi .
Āyupariyosāne pana kālaṃ katvā avīcimhi nibbattitvā ekaṃ buddhantaraṃ mahādukkhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde rājagahanagare ekasmiṃ bahvannapāne kulaghare nibbatti .
So padasā gamanakālato paṭṭhāya neva sayane sayituṃ , na bhattaṃ bhuñjituṃ icchati , attano sarīravalañjameva khādati .
‘‘ Bālatāya ajānanto karotī ’’ ti taṃ posayiṃsu .
Mahallakakālepi vatthaṃ nivāsetuṃ na icchati , naggova vicarati , bhūmiyaṃ sayati , attano sarīravalañjameva khādati .
Athassa mātāpitaro ‘‘ nāyaṃ kulagharassa anucchaviko , kevalaṃ alajjanako ājīvakānaṃ esa anucchaviko ’’ ti tesaṃ santikaṃ netvā ‘‘ imaṃ dārakaṃ pabbājethā ’’ ti adaṃsu .
Atha naṃ te pabbājesuṃ .
Pabbājentā caM1.315 pana galappamāṇe āvāṭe ṭhapetvā dvinnaṃ aṃsakūṭānaṃ upariṃ padarāni datvā tesaṃ upari nisīditvā tālaṭṭhikhaṇḍena kese luñciṃsu .
Atha ne tassa mātāpitaro svātanāya nimantetvā pakkamiṃsu .
Punadivase ājīvakā ‘‘ ehi , gāmaṃ pavisissāmā ’’ ti taṃ vadiṃsu .
So ‘‘ gacchatha tumhe , ahaṃ idheva bhavissāmī ’’ ti na icchi .
Atha naṃ punappunaṃ vatvā anicchamānaṃ ohāya agamaṃsu .
Sopi tesaṃ gatabhāvaṃ ñatvā vaccakuṭiyā padaraṃ vivaritvā oruyha ubhohi hatthehi ālopaṃV1.281 ālopaṃ katvā gūthaṃ khādiP2.56 .
Ājīvakā tassa antogāmato āhāraṃ pahiṇiṃsu .
Tampi na icchi .
Punappunaṃ vuccamānopi ‘‘ na me iminā attho .
Laddho me āhāro ’’ ti āha .
‘‘ Kahaṃ laddho ’’ ti ?
‘‘ Idheva laddho ’’ ti .
Evaṃ dutiye tatiye catutthepi divase tehi bahumpi vuccamāno ‘‘ ahaṃ idheva bhavissāmī ’’ ti gāmaṃ gantuṃ na icchi .
Ājīvakā ‘‘ ayaṃ divase divase neva gāmaṃ pavisituṃ icchati , na amhehi pahitāhāraṃ āharituṃ icchati ,‘ idheva me laddho ’ ti vadati , kiṃ nu kho karoti , pariggaṇhissāma nan ’’ ti gāmaṃ pavisantā ekaṃ dve jane tassa pariggaṇhanatthaṃ ohāya gamiṃsu .
Te pacchato gacchantā viya hutvā nilīyiṃsu .
Sopi tesaṃ gatabhāvaṃ ñatvā purimanayeneva vaccakuṭiṃ oruyha gūthaṃ khādi .
Itare tassa kiriyaṃ disvā ājīvakānaṃ ārocayiṃsu .
Taṃ sutvā ājīvakā ‘‘ aho bhāriyaṃ kammaṃ , sace samaṇassa gotamassa sāvakā jāneyyuṃ ,‘ ājīvakā gūthaṃ khādamānā vicarantī ’ ti amhākaṃ akittiṃ pakāseyyuṃ , nāyaṃ amhākaṃ anucchaviko ’’ ti taṃ attano santikā nīhariṃsu .
So tehi nīharito mahājanassa uccārakaraṇaṭṭhāne pattharito eko piṭṭhipāsāṇo atthi .
Tasmiṃ mahantaṃ soṇḍi , piṭṭhipāsāṇaṃ nissāya mahājanassa uccārakaraṇaṭṭhānaṃ .
So tattha gantvā rattiṃ gūthaṃ khāditvā mahājanassa sarīravalañjanatthāya āgamanakāle ekena hatthena pāsāṇassa ekaṃ antaṃ olubbhaP2.57 ekaṃ pādaṃ ukkhipitvā jaṇṇuke ṭhapetvā uddhaṃvātābhimukho mukhaṃ vivaritvā tiṭṭhati .
Mahājano taṃ disvā upasaṅkamitvā vanditvā ,‘‘ bhante , kasmā ayyo mukhaṃ vivaritvā ṭhito ’’ ti pucchati .
‘‘ Ahaṃ vātabhakkho , añño me āhāro natthī ’’ ti .
Atha ‘‘ kasmā ekaṃ pādaṃ jaṇṇuke katvā ṭhitosi , bhante ’’ ti ?
‘‘ Ahaṃ uggatapoM1.316 ghoratapo , mayā dvīhi pādehi akkantā pathavī kampati , tasmā ekaṃ pādaṃ ukkhipitvā jaṇṇuke ṭhapetvā ṭhitomhi .
Ahañhi rattindivaṃ ṭhitakova vītināmemi , na nisīdāmi , na nipajjāmī ’’ ti .
Manussā nāma yebhuyyena vacanamattameva saddahanti , tasmā ‘‘ aho acchariyaṃ , evarūpāpi nāma tapassino honti , na no evarūpā diṭṭhapubbā ’’ ti yebhuyyena aṅgamagadhavāsino saṅkhubhitvā upasaṅkamitvā māse māse mahantaṃ sakkāraṃ abhiharanti .
So ‘‘ ahaṃ vātameva bhakkhāmi , na aññaṃ āhāraṃ .
Aññañhi me khādantassa tapo nassatī ’’ ti tehi abhihaṭaṃ na kiñci icchati .
Manussā ‘‘ mā no , bhante , nāsetha , tumhādisena ghoratapena paribhoge kate amhākaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya saṃvattatī ’’ ti punappunaṃ yācanti .
Tassa añño āhāro na ruccati .
Mahājanassa pana yācanāya pīḷito tehi ābhatāni sappiphāṇitādīni kusaggena jivhagge ṭhapetvā ‘‘ gacchatha , alaṃV1.282 vo ettakaṃ hitāya sukhāya cā ’’ ti uyyojesi .
Evaṃ so pañcapaññāsa vassāni naggo gūthaṃ khādanto kese luñcanto bhūmiyaṃ sayamāno vītināmesi .
BuddhānampiP2.58 kho paccūsakāle lokavolokanaṃ avijahitameva hoti .
Tasmā ekadivasaṃ bhagavato paccūsasamaye lokaṃ volokentassa ayaṃ jambukājīvako ñāṇajālassa anto paññāyi .
Satthā ‘‘ kiṃ nu kho bhavissatī ’’ ti āvajjetvā tassa saha paṭisambhidāhi arahattassūpanissayaṃ disvā ‘‘ ahaṃ etaṃ ādiṃ katvā ekaṃ gāthaṃ bhāsissāmi , gāthāvasāne caturāsītiyā pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo bhavissati .
Imaṃ kulaputtaṃ nissāya mahājano sotthibhāvaṃ pāpuṇissatī ’’ ti ñatvā punadivase rājagahe piṇḍāya caritvā piṇḍapātapaṭikkanto ānandattheraṃ āmantesi –
‘‘ ānanda , jambukājīvakassa santikaṃ gamissāmī ’’ ti .
‘‘ Bhante , kiṃ tumheyeva gamissathā ’’ ti ?
‘‘ Āma , ahamevā ’’ ti evaṃ vatvā satthā vaḍḍhamānakacchāyāya tassa santikaṃ pāyāsi .
Devatā cintayiṃsu –
‘‘ satthā sāyaṃ jambukājīvakassa santikaṃ gacchati , so ca jegucche uccārapassāvadantakaṭṭhakiliṭṭhe piṭṭhipāsāṇe vasati , devaṃ vassāpetuṃ vaṭṭatī ’’ ti attano ānubhāvena taṃ muhuttaṃyeva devaṃ vassāpesuṃ .
Piṭṭhipāsāṇo suci nimmalo ahosi .
Athassa upariM1.317 pañcavaṇṇaṃ pupphavassaṃ vassāpesuṃ .
Satthā sāyaṃ jambukājīvakassa santikaṃ gantvā ‘‘ jambukā ’’ ti saddamakāsi .
Jambuko ‘‘ ko nu kho esa , dujjano maṃ jambukavādena vadatī ’’ ti cintetvā ‘‘ ko eso ’’ ti āha .
‘‘ Ahaṃ samaṇo ’’ ti .
‘‘ Kiṃ mahāsamaṇā ’’ ti ?
‘‘ Ajja me ekarattiṃ idha vasanaṭṭhānaṃ dehī ’’ ti .
‘‘ Natthi , mahāsamaṇa , imasmiṃ ṭhāne vasanaṭṭhānan ’’ tiP2.59 .
‘‘ Jambuka , mā evaṃ kari , ekarattiṃ me vasanaṭṭhānaṃ dehi , pabbajitā nāma pabbajitaṃ patthenti , manussā manussaṃ , pasavo pasavan ’’ ti .
‘‘ Kiṃ pana tvaṃ pabbajito ’’ ti ?
‘‘ Āma , pabbajitomhī ’’ ti .
‘‘ Sace tvaṃ pabbajito , kahaṃ te lābukaṃ , kahaṃ dhūmakaṭacchuko , kahaṃ yaññasuttakan ’’ ti ?
‘‘‘ Atthetaṃ mayhaṃ , visuṃ visuṃ pana gahetvā vicaraṇaṃ dukkhan ’ ti abbhantareneva gahetvā carāmī ’’ ti .
So ‘‘ carissasi tvaṃ etaṃ aggaṇhitvā ’’ ti kujjhi .
Atha naṃ satthā āha –
‘‘ hotu , jambuka , mā kujjha , vasanaṭṭhānaṃ me ācikkhā ’’ ti .
‘‘ Natthi , mahāsamaṇa , ettha vasanaṭṭhānan ’’ ti .
Satthā tassa vasanaṭṭhānato avidūre ekaṃ pabbhāraṃ atthi , taṃ niddisanto ‘‘ etasmiṃ pabbhāre ko vasatī ’’ ti āha .
‘‘ Natthi koci , mahāsamaṇā ’’ ti .
‘‘ Tena hi etaṃ mayhaṃ dehī ’’ tiV1.283 .
‘‘ Tvaññeva jāna , mahāsamaṇā ’’ ti .
Satthā pabbhāre nisīdanaṃ paññāpetvā nisīdi .
Paṭhamayāme cattāro mahārājāno catuddisaṃ ekobhāsaṃ karontā satthu upaṭṭhānaṃ āgamiṃsu .
Jambuko obhāsaṃ disvā ‘‘ ko obhāso nāmeso ’’ ti cintesi .
Majjhimayāme sakko devarājā āgami .
Jambuko tampi disvā ‘‘ ko nāmeso ’’ ti cintesi .
Pacchimayāme ekāya aṅguliyā ekaṃ , dvīhi dve , dasahi dasa cakkavāḷāni obhāsetuṃ samattho mahābrahmā sakalaṃ araññaṃ ekobhāsaṃ karonto āgami .
Jambuko tampiP2.60 disvā ‘‘ ko nu kho eso ’’ ti cintetvā pātova satthu santikaṃ gantvā paṭisanthāraṃ katvā ekamantaṃ ṭhito satthāraṃ pucchi –
‘‘ mahāsamaṇa , tumhākaṃ santikaṃ catasso disā obhāsento ke āgatā ’’ ti ?
‘‘ Cattāro mahārājāno ’’ ti .
‘‘ Kiṃ kāraṇā ’’ ti ?
‘‘ Maṃ upaṭṭhātun ’’ ti .
‘‘ Kiṃ pana tvaṃ catūhi mahārājehi uttaritaro ’’ ti ?
‘‘ Āma , jambuka , mahārājūnampi atirājā ’’ ti .
‘‘ Majjhimayāme pana ko āgato ’’ ti ?
‘‘ Sakko devarājā , jambukā ’’ tiM1.318 .
‘‘ Kiṃ kāraṇā ’’ ti ?
‘‘ Maṃ upaṭṭhātumevā ’’ ti .
‘‘ Kiṃ pana tvaṃ sakkadevarājatopi uttaritaro ’’ ti ?
‘‘ Āma , jambuka , sakkatopi uttaritaromhi , eso pana mayhaṃ gilānupaṭṭhāko kappiyakārakasāmaṇerasadiso ’’ ti .
‘‘ Pacchimayāme sakalaṃ araññaṃ obhāsetvā ko āgato ’’ ti ?
‘‘ Yaṃ loke brāhmaṇādayo khipitvā pakkhalitvā ‘ namo mahābrahmuno ’ ti vadanti , so eva mahābrahmā ’’ ti .
‘‘ Kiṃ pana tvaṃ mahābrahmatopi uttaritaro ’’ ti ?
‘‘ Āma , jambuka , ahañhi brahmunāpi atibrahmā ’’ ti .
‘‘ Acchariyosi tvaṃ , mahāsamaṇa , mayhaṃ pana pañca paññāsa vassāni idha vasantassa etesu ekopi maṃ upaṭṭhātuṃ nāgatapubbo .
Ahañhi ettakaṃ addhānaṃ vātabhakkho hutvā ṭhitakova vītināmesiṃ , na tāva te mayhaṃ upaṭṭhānaṃ āgatapubbā ’’ ti .
Atha naṃ satthā āha – jambuka , tvaṃ lokasmiṃ andhabālaṃ mahājanaṃ vañcayamāno mampi vañcetukāmo jāto , nanu tvaṃ pañcapaññāsa vassāni gūthameva khādi , bhūmiyaṃyeva nipajji , naggo hutvā vicari , tālaṭṭhikhaṇḍena kese luñci .
AthaP2.61 ca pana lokaṃ vañcento ‘‘ ahaṃ vātabhakkho , ekapādena tiṭṭhāmi , na nisīdāmi , na nipajjāmī ’’ ti vadesi ,‘‘ mamampi vañcetukāmosi pubbepi tvaṃ pāpikaṃ lāmikaṃ diṭṭhiṃ nissāya ettakaṃ kālaṃ gūthabhakkho bhūmisayo naggo vicaranto tālaṭṭhikhaṇḍena kesaluñcanaṃ patto , idānipi pāpikaṃ lāmikaṃ diṭṭhimeva gaṇhāsī ’’ ti .
‘‘ Kiṃ pana mayā kataṃ , mahāsamaṇā ’’ ti ?
Athassa satthā pubbe katakammaṃ ācikkhi .
Tassa satthari kathenteyeva saṃvego uppajji , hirottappaṃ upaṭṭhitaṃ , so ukkuṭiko nisīdi .
Athassa satthā udakasāṭikaṃ khipitvā adāsi .
So taṃ nivāsetvā satthāraṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi .
Satthāpissa anupubbiṃ kathaṃ kathetvā dhammaṃ desesi .
So desanāvasāneV1.284 saha paṭisambhidāhi arahattaṃ patvā satthāraṃ vanditvā uṭṭhāyāsanā pabbajjañca upasampadañca yāci .
Ettāvatā tassa purimakammaṃ parikkhīṇaṃ .
Ayañhi khīṇāsavamahātheraṃ catūhi akkosehi akkositvā yāvāyaṃ mahāpathavī tigāvutādhikaṃ yojanaṃ ussannā , tāva avīcimhi paccitvā tattha pakkāvasesena pañcapaññāsa vassāni imaṃ vippakāraṃ patto .
Tenassa taṃ kammaṃ khīṇaṃ .
Vīsati pana vassasahassāni iminā katassa samaṇadhammassa phalaṃ nāsetuṃ na sakkā .
Tasmā satthā dakkhiṇahatthaṃ pasāretvā ‘‘ ehi , bhikkhu , cara brahmacariyaṃ sammā dukkhassaM1.319 antakiriyāyā ’’ ti āha .
Tāvadevassa gihiliṅgaṃ antaradhāyi aṭṭhaparikkhāradharo saṭṭhivassikamahātheroP2.62 viya ahosi .
Aṅgamagadhavāsīnaṃ tassa sakkāraṃ gahetvā āgatadivaso kiresa , tasmā ubhayaraṭṭhavāsino sakkāraṃ gahetvā āgatā tathāgataṃ disvā ‘‘ kiṃ nu kho amhākaṃ ayyo jambuko mahā , udāhu samaṇo gotamo ’’ ti cintetvā ‘‘ sace samaṇo gotamo mahā bhaveyya , ayaṃ samaṇassa gotamassa santikaṃ gaccheyya , jambukājīvakassa pana mahantatāya samaṇo gotamo imassa santikaṃ āgato ’’ ti cintayiṃsu .
Satthā mahājanassa parivitakkaṃ ñatvā ,‘‘ jambuka , tava upaṭṭhākānaṃ kaṅkhaṃ chindāhī ’’ ti āha , so ‘‘ ahampi , bhante , ettakameva paccāsīsāmī ’’ ti vatvā catutthajjhānaṃ samāpajjitvā uṭṭhāya tālappamāṇaṃ vehāsaṃ abbhuggantvā ‘‘ satthā me , bhante bhagavā , sāvakohamasmī ’’ ti vatvā oruyha vanditvā puna dvitālamattaṃ titālamattanti evaṃ sattatālamattaṃ vehāsaṃ abbhuggantvā oruyha attano sāvakabhāvaṃ jānāpesi .
Taṃ disvā mahājano ‘‘ aho buddhā nāma acchariyā anopamaguṇā ’’ ti cintesi .
Satthā mahājanena saddhiṃ kathento evamāha –
‘‘ ayaṃ ettakaṃ kālaṃ tumhehi ābhataṃ sakkāraṃ kusaggena jivhagge ṭhapetvā ‘ tapacaraṇaṃ pūremī ’ ti idha nivuṭṭho , sacepi iminā upāyena vassasataṃ tapacaraṇaṃ pūreyya , yā cassa idāni kālaṃ vā bhattaṃ vā kukkuccāyitvā abhuñjantassa bhattacchedanakusalacetanā , tassā taṃ tapacaraṇaṃ soḷasiṃ kalampi na agghatī ’’ ti anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha –
70.
‘‘ Māse māse kusaggena , bālo bhuñjeyya bhojanaṃ ;
Na so saṅkhātadhammānaṃ , kalaṃ agghati soḷasin ’’ ti .
TassatthoP2.63 – sace bālo apariññātadhammo sīlādiguṇā paribāhiro titthāyatane pabbajito ‘‘ tapacaraṇaṃ pūressāmī ’’ ti māse māse patte kusaggena bhojanaṃ bhuñjanto vassasataṃ bhuñjeyyaV1.285 bhojanaṃ .
Na so saṅkhātadhammānaṃ , kalaṃ agghati soḷasin ti saṅkhātadhammā vuccanti ñātadhammā tulitadhammā .
Tesu heṭṭhimakoṭiyā sotāpanno saṅkhātadhammo , uparimakoṭiyā khīṇāsavo .
Imesaṃ saṅkhātadhammānaṃ so bālo kalaṃ naM1.320 agghati soḷasinti puggalādhiṭṭhānā desanā .
Ayaṃ panettha attho – yā cassa tathā tapacaraṇaṃ pūrentassa vassasataṃ cetanā yā ca saṅkhātadhammānaṃ kālaṃ vā bhattaṃ vā kukkuccāyitvā abhuñjantānaṃ ekā bhattacchedanakusalacetanā , tassā cetanāya sā tāva dīgharattaṃ pavattacetanā soḷasiṃ kalaṃ na agghati .
Idaṃ vuttaṃ hoti – yaṃ tassā saṅkhātadhammānaṃ cetanāya phalaṃ , taṃ soḷasa koṭṭhāse katvā tato ekekaṃ puna soḷasa soḷasa koṭṭhāse katvā tato ekassa koṭṭhāsassa yaṃ phalaṃ , tadeva tassa bālassa tapacaraṇato mahapphalataranti .
Desanāvasāne caturāsītiyā pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosīti .
Jambukattheravatthu ekādasamaṃ .