10. Asadisadānavatthu

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

10. Asadisadānavatthu

NaV2.105 ve kadariyāti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto asadisadānaṃ ārabbha kathesi .

Ekasmiñhi samaye satthā cārikaṃ caritvā pañcasatabhikkhuparivāro jetavanaṃ pāvisi .

Rājā vihāraṃ gantvā satthāraṃ nimantetvā punadivase āgantukadānaṃ sajjetvā ‘‘ dānaṃ me passantū ’’ ti nāgare pakkosi .

Nāgarā āgantvā rañño dānaṃ disvā punadivase satthāraṃ nimantetvā dānaṃ sajjetvā ‘‘ amhākampi dānaṃ , devo , passatū ’’ ti rañño pahiṇiṃsu .

Rājā tesaṃ dānaṃ disvā ‘‘ imehi mama dānato uttaritaraṃ kataṃ , puna dānaṃ karissāmī ’’ ti punadivasepi dānaṃ sajjesi .

Nāgarāpi taṃ disvā punadivase sajjayiṃsu .

Evaṃ neva rājā nāgare parājetuṃ sakkoti , naP3.184 nāgarā rājānaṃ .

Atha chaṭṭhe vāre nāgarā sataguṇaṃ sahassaguṇaṃ vaḍḍhetvā yathā na sakkā hoti ‘‘ idaṃ nāma imesaṃ dāne natthī ’’ ti vattuṃ , evaṃ dānaṃ sajjayiṃsu .

Rājā taṃ disvā ‘‘ sacāhaṃ imesaṃ dānato uttaritaraṃ kātuṃ na sakkhissāmi , kiṃ me jīvitenā ’’ ti upāyaṃ cintento nipajji .

Atha naṃ mallikāM2.120 devī upasaṅkamitvā ,‘‘ kasmā , mahārāja , evaṃ nipannosi , kena te indriyāni kilantāni viyā ’’ ti pucchi .

Rājā āha –

‘‘ na dāni tvaṃ , devi , jānāsī ’’ ti .

‘‘ Na jānāmi , devā ’’ ti .

So tassā tamatthaṃ ārocesi .

Atha naṃ mallikā āha –

‘‘ deva , mā cintayi , kahaṃ tayā pathavissaro rājā nāgarehi parājiyamāno diṭṭhapubbo vā sutapubbo vā , ahaṃ te dānaṃ saṃvidahissāmī ’’ ti .

Itissa asadisadānaṃ saṃvidahitukāmatāya evaṃ vatvā , mahārāja , sālakalyāṇipadarehi pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ anto āvaṭṭe nisīdanamaṇḍapaṃ kārehi , sesā bahiāvaṭṭe nisīdissanti .

Pañca setacchattasatāni kārehi , tāni gahetvā pañcasatā hatthī pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ matthake dhārayamānā ṭhassanti .

Aṭṭha vā dasa vā rattasuvaṇṇanāvāyo kārehi , tā maṇḍapamajjhe bhavissanti .

Dvinnaṃ dvinnaṃ bhikkhūnaṃ antare ekekā khattiyadhītā nisīditvā gandhe pisissati , ekekā khattiyadhītā bījanaṃ ādāya dve dve bhikkhū bījamānā ṭhassati , sesā khattiyadhītaro pise pise gandhe haritvāP3.185 suvaṇṇanāvāsu pakkhipissanti , tāsu ekaccā khattiyadhītaro nīluppalakalāpe gahetvā suvaṇṇanāvāsu pakkhittagandhe āloḷetvā vāsaṃ gāhāpessanti .

Nāgarānañhineva khattiyadhītaro atthi , na setacchattāni , na hatthino ca .

Imehi kāraṇehi nāgarāV2.106 parājissanti , evaṃ karohi , mahārājāti .

Rājā ‘‘ sādhu , devi , kalyāṇaṃ te kathitan ’’ ti tāya kathitaniyāmena sabbaṃ kāresi .

Ekassa pana bhikkhuno eko hatthi nappahosi .

Atha rājā mallikaṃ āha –

‘‘ bhadde , ekassa bhikkhuno eko hatthi nappahoti , kiṃ karissāmā ’’ ti .

‘‘ Kiṃ , deva , pañca hatthisatāni natthī ’’ ti ?

‘‘ Atthi , devi , avasesā duṭṭhahatthino , te bhikkhū disvāva verambhavātā viya caṇḍā hontī ’’ ti .

‘‘ Deva , ahaṃ ekassa duṭṭhahatthipotakassa chattaṃ gahetvā tiṭṭhanaṭṭhānaṃ jānāmī ’’ ti .

‘‘ Kattha naṃ ṭhapessāmā ’’ ti ?

‘‘ Ayyassa aṅgulimālassa santike ’’ ti .

Rājā tathā kāresi .

Hatthipotako vāladhiṃ antarasatthimhi pakkhipitvā ubho kaṇṇe pātetvā akkhīni nimiletvā aṭṭhāsi .

Mahājano ‘‘ evarūpassa nāma caṇḍahatthino ayamākāro ’’ ti hatthimeva olokesi .

Rājā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ parivisitvā satthāraṃ vanditvā ,‘‘ bhante , yaṃ imasmiṃ dānagge kappiyabhaṇḍaṃ vā akappiyabhaṇḍaṃ vā , sabbaṃ taṃ tumhākameva dammī ’’ ti āhaM2.121 .

TasmiṃP3.186 pana dāne ekadivaseneva pariccattaṃ cuddasakoṭidhanaṃ hoti .

Satthu pana setacchattaṃ nisīdanapallaṅko ādhārako pādapīṭhikāti cattāri anagghāneva .

Puna evarūpaṃ katvā buddhānaṃ dānaṃ nāma dātuṃ samattho nāhosi , teneva taṃ ‘‘ asadisadānan ’’ ti paññāyi .

Taṃ kira sabbabuddhānaṃ ekavāraṃ hotiyeva , sabbesaṃ pana itthīyeva saṃvidahati .

Rañño pana kāḷo ca juṇho cāti dve amaccā ahesuṃ .

Tesu kāḷo cintesi –

‘‘ aho rājakulassa parihāni , ekadivaseneva cuddasakoṭidhanaṃ khayaṃ gacchati , ime imaṃ dānaṃ bhuñjitvā gantvā nipannā niddāyissanti , aho naṭṭhaṃ rājakulan ’’ ti .

Juṇho cintesi –

‘‘ aho rañño dānaṃ sudinnaṃ .

Na hi sakkā rājabhāve aṭṭhitena evarūpaṃ dānaṃ dātuṃ , sabbasattānaṃ pattiṃ adento nāma natthi , ahaṃ panidaṃ dānaṃ anumodāmī ’’ ti .

Satthu bhattakiccāvasāne rājā anumodanatthāya pattaṃ gaṇhi .

Satthā cintesi –

‘‘ raññā mahoghaṃ pavattentena viya mahādānaṃ dinnaṃ , asakkhi nu kho mahājano cittaṃ pasādetuṃ , udāhu no ’’ ti .

So tesaṃ amaccānaṃ cittācāraṃ ñatvā ‘‘ sace rañño dānānucchavikaṃ anumodanaṃ karissāmi , kāḷassa muddhā sattadhā phalissati , juṇho sotāpattiphale patiṭṭhahissatī ’’ ti ñatvā kāḷe anukampaṃ paṭicca evarūpaṃ dānaṃ datvā ṭhitassa rañño catuppadikaṃ gāthameva vatvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ gato .

BhikkhūP3.187 aṅgulimālaṃ pucchiṃsu –

‘‘ na kiṃ nu kho , āvuso , duṭṭhahatthiṃ chattaṃ dhāretvā ṭhitaṃ disvā bhāyī ’’ ti ?

‘‘ Na bhāyiṃ , āvuso ’’ ti .

Te satthāraṃ upasaṅkamitvā āhaṃsu –

‘‘ aṅgulimālo , bhante , aññaṃ byākarosī ’’ ti .

Satthā ‘‘ na , bhikkhaveV2.107 , aṅgulimālo bhāyati .

Khīṇāsavausabhānañhi antare jeṭṭhakausabhā mama puttasadisā bhikkhū na bhāyantī ’’ ti vatvā brāhmaṇavagge imaṃ gāthamāha –

‘‘ Usabhaṃ pavaraṃ vīraṃ , mahesiṃ vijitāvinaṃ ;

Anejaṃ nhātakaṃ buddhaṃ , tamahaṃ brūmi brāhmaṇan ’’ ti .( dha . pa .422; su . ni .651);

Rājāpi domanassappatto ‘‘ evarūpāya nāma parisāya dānaṃ datvā ṭhitassa mayhaṃ anucchavikaṃ anumodanaṃ akatvā gāthameva vatvā satthā uṭṭhāyāsanā gato .

Mayā satthu anucchavikaṃ dānaṃ akatvā ananucchavikaṃ kataṃ bhavissatiM2.122 , kappiyabhaṇḍaṃ adatvā akappiyabhaṇḍaṃ vā dinnaṃ bhavissati , satthārā me kupitena bhavitabbaṃ .

Evañhi asadisadānaṃ nāma , dānānurūpaṃ anumodanaṃ kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti vihāraṃ gantvā satthāraṃ vanditvā etadavoca –

‘‘ kiṃ nu kho me , bhante , dātabbayuttakaṃ dānaṃ na dinnaṃ , udāhu dānānurūpaṃ kappiyabhaṇḍaṃ adatvā akappiyabhaṇḍameva dinnan ’’ ti .

‘‘ KimetaṃP3.188 , mahārājā ’’ ti ?

‘‘ Na me tumhehi dānānucchavikā anumodanā katā ’’ ti ?

‘‘ Mahārāja , anucchavikameva te dānaṃ dinnaṃ .

Etañhi asadisadānaṃ nāma , ekassa buddhassa ekavārameva sakkā dātuṃ , puna evarūpaṃ nāma dānaṃ duddadan ’’ ti .

‘‘ Atha kasmā , bhante , me dānānurūpaṃ anumodanaṃ na karitthā ’’ ti ?

‘‘ Parisāya asuddhattā , mahārājā ’’ ti .

‘‘ Ko nu kho , bhante , parisāya doso ’’ ti ?

Athassa satthā dvinnampi amaccānaṃ cittācāraṃ ārocetvā kāḷe anukampaṃ paṭicca anumodanāya akatabhāvaṃ ācikkhi .

Rājā ‘‘ saccaṃ kira te , kāḷa , evaṃ cintitan ’’ ti pucchitvā ‘‘ saccan ’’ ti vutte ‘‘ tava santakaṃ aggahetvā mama puttadārehi saddhiṃ mayi attano santakaṃ dente tuyhaṃ kā pīḷā .

Gaccha , bho , yaṃ te mayā dinnaṃ , taṃ dinnameva hotu , raṭṭhato pana me nikkhamā ’’ ti taṃ raṭṭhā nīharitvā juṇhaṃ pakkosāpetvā ‘‘ saccaṃ kira te evaṃ cintitan ’’ ti pucchitvā ‘‘ saccan ’’ ti vutte ,‘‘ sādhu , mātula , pasannosmi , tvaṃ mama parijanaṃ gahetvā mayā dinnaniyāmeneva satta divasāni dānaṃ dehī ’’ ti sattāhaṃ rajjaṃ niyyādetvā satthāraṃ āha –

‘‘ passatha , bhante , bālassa karaṇaṃ , mayā evaṃ dinnadāne pahāramadāsī ’’ ti .

Satthā ‘‘ āma , mahārāja , bālā nāma parassa dānaṃ anabhinanditvā duggatiparāyaṇā honti , dhīrā pana paresampi dānaṃ anumoditvā saggaparāyaṇā eva hontī ’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha –

177.

‘‘ NaV2.108 ve kadariyā devalokaṃ vajanti , bālā have nappasaṃsanti dānaṃ ;

Dhīro ca dānaṃ anumodamāno , teneva so hoti sukhī paratthā ’’ ti .

TatthaP3.189 kadariyāti thaddhamaccharino .

Bālāti idhalokaparalokaṃ ajānanakā .

Dhīroti paṇḍito .

Sukhī paratthāti teneva so dānānumodanapuññena paraloke dibbasampattiṃ anubhavamāno sukhī hotīti .

DesanāvasāneM2.123 juṇho sotāpattiphale patiṭṭhahi , sampattaparisāyapi sātthikā dhammadesanā ahosi , juṇhopi sotāpanno hutvā sattāhaṃ raññā dinnaniyāmeneva dānaṃ adāsīti .

Asadisadānavatthu dasamaṃ .

Issues

Select Version

Dhammapada-aṭṭhakathā

Dhammapada-aṭṭhakathā