2. Mahākassapattheravatthu
Uyyuñjantīti
P2.167 imaṃ dhammadesanaṃ satthā veḷuvane viharanto mahākassapattheraṃ ārabbha kathesi .Ekasmiñhi samaye satthā rājagahe vuṭṭhavasso ‘‘ addhamāsaccayena cārikaṃ pakkamissāmī ’’ ti bhikkhūnaṃ ārocāpesi .
Vattaṃ kiretaṃ buddhānaṃ bhikkhūhi saddhiṃ cārikaṃ caritukāmānaṃ ‘‘ evaṃ bhikkhū attano pattapacanacīvararajanādīni katvā sukhaṃ gamissantī ’’ ti ‘‘ idāni addhamāsaccayena cārikaṃ pakkamissāmī ’’ ti bhikkhūnaṃ ārocāpanaṃ .
Bhikkhūsu pana attano pattacīvarādīni karontesu
M1.384 mahākassapattheropi cīvarāni dhovi .Bhikkhū ujjhāyiṃsu ‘‘ thero kasmā cīvarāni dhovati , imasmiṃ nagare anto ca bahi ca aṭṭhārasa manussakoṭiyo vasanti
V1.342 .Tattha ye therassa na ñātakā , te upaṭṭhākā , ye na upaṭṭhākā , te ñātakā .
Te therassa catūhi paccayehi sammānasakkāraṃ karonti .
Ettakaṃ upakāraṃ pahāya esa kahaṃ gamissati ?
Sacepi gaccheyya , māpamādakandarato paraṃ na gamissatī ’’ ti .
Satthā kira yaṃ kandaraṃ patvā nivattetabbayuttake bhikkhū ‘‘ tumhe ito nivattatha , mā pamajjitthā ’’ ti vadati .
Taṃ ‘‘ māpamādakandaran ’’ ti vuccati , taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ .
Satthāpi cārikaṃ pakkamanto
P2.168 cintesi –‘‘ imasmiṃ nagare anto ca bahi ca aṭṭhārasa manussakoṭiyo vasanti .
Manussānaṃ maṅgalāmaṅgalaṭṭhānesu bhikkhūhi gantabbaṃ hoti , na sakkā vihāraṃ tucchaṃ kātuṃ , kaṃ nu kho nivattessāmī ’’ ti ?
Athassa etadahosi –
‘‘ kassapassa hete manussā ñātakā ca upaṭṭhākā ca , kassapaṃ nivattetuṃ vaṭṭatī ’’ ti .
So theraṃ āha –
‘‘ kassapa , na sakkā vihāraṃ tucchaṃ kātuṃ , manussānaṃ maṅgalāmaṅgalaṭṭhānesu bhikkhūhi attho hoti , tvaṃ attano parisāya saddhiṃ nivattassū ’’ ti .
‘‘ Sādhu , bhante ’’ ti thero parisaṃ ādāya nivatti .
Bhikkhū upajjhāyiṃsu ‘‘ diṭṭhaṃ vo , āvuso , nanu idāneva amhehi vuttaṃ ‘ mahākassapo kasmā cīvarāni dhovati , na eso satthārā saddhiṃ gamissatī ’ ti , yaṃ amhehi vuttaṃ , tadeva jātan ’’ ti .
Satthā bhikkhūnaṃ kathaṃ sutvā nivattitvā ṭhito āha –
‘‘ bhikkhave , kiṃ nāmetaṃ kathethā ’’ ti ?
‘‘ Mahākassapattheraṃ ārabbha kathema , bhante ’’ ti attanā kathitaniyāmeneva sabbaṃ ārocesuṃ .
Taṃ sutvā satthā ‘‘ na , bhikkhave , tumhe kassapaṃ ‘ kulesu ca paccayesu ca laggo ’ ti vadetha , so ‘ mama vacanaṃ karissāmī ’ ti nivatto .
Eso hi pubbe patthanaṃ karontoyeva ‘ catūsu paccayesu alaggo candūpamo hutvā kulāni upasaṅkamituṃ samattho bhaveyyan ’ ti patthanaṃ akāsi .
Natthetassa
P2.169 kule vā paccaye vā laggo , ahaṃ candopamappaṭipadañceva ( saṃ . ni .2.146) ariyavaṃsappaṭipadañca kathento mama puttaṃ kassapaṃ ādiṃ katvā kathesin ’’ ti āha .Bhikkhū
M1.385 satthāraṃ pucchiṃsu –‘‘ bhante , kadā pana therena patthanā ṭhapitā ’’ ti ?
‘‘ Sotukāmāttha , bhikkhave ’’ ti ?
‘‘ Āma , bhante ’’ ti .
Satthā tesaṃ ,‘‘ bhikkhave , ito kappasatasahassamatthake padumuttaro nāma buddho loke udapādī ’’ ti vatvā padumuttarapādamūle tena ṭhapitapatthanaṃ ādiṃ katvā sabbaṃ therassa pubbacaritaṃ kathesi .
Taṃ therapāḷiyaṃ ( theragā .1054 ādayo ) vitthāritameva .
Satthā pana imaṃ therassa pubbacaritaṃ vitthāretvā ‘‘ iti kho , bhikkhave , ahaṃ candopamappaṭipadañceva ariyavaṃsappaṭipadañca mama puttaṃ kassapaṃ ādiṃ katvā kathesiṃ , mama puttassa kassapassa paccayesu vā kulesu vā vihāresu vā pariveṇesu vā laggo nāma natthi
V1.343 , pallale otaritvā tattha caritvā gacchanto rājahaṃso viya katthaci alaggoyeva mama putto ’’ ti anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha – 91.
‘‘ Uyyuñjanti satīmanto , na nikete ramanti te ;
Haṃsāva pallalaṃ hitvā , okamokaṃ jahanti te ’’ ti .
Tattha
P2.170 uyyuñjanti satīmantoti sativepullappattā khīṇāsavā attanā paṭividdhaguṇesu jhānavipassanādīsu āvajjanasamāpajjanavuṭṭhānādhiṭṭhānapaccavekkhaṇāhi yuñjanti ghaṭenti .Na nikete ramanti teti tesaṃ ālaye rati nāma natthi .
Haṃsāvāti desanāsīsametaṃ , ayaṃ panettha attho – yathā gocarasampanne pallale sakuṇā attano gocaraṃ gahetvā gamanakāle ‘‘ mama udakaṃ , mama padumaṃ , mama uppalaṃ , mama kaṇṇikā ’’ ti tasmiṃ ṭhāne kañci ālayaṃ akatvā anapekkhāva taṃ ṭhānaṃ pahāya uppatitvā ākāse kīḷamānā gacchanti ;
evamevaṃ khīṇāsavā yattha katthaci viharantāpi kulādīsu alaggā eva viharitvā gamanasamayepi taṃ ṭhānaṃ pahāya gacchantā ‘‘ mama vihāro , mama pariveṇaṃ , mamūpaṭṭhākā ’’ ti anālayā anupekkhāva gacchanti .
Okamokan ti ālayālayaṃ , sabbālaye pariccajantīti attho .
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti .
Mahākassapattheravatthu dutiyaṃ .