4. Ānandattherapañhavatthu
Sabbapāpassa akaraṇan ti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto ānandattherassa pañhaṃ ārabbha kathesi .
Thero kira divāṭṭhāne nisinno cintesi –
‘‘ satthārā sattannaṃ buddhānaṃ mātāpitaro āyuparicchedo bodhi sāvakasannipāto aggasāvakasannipāto aggasāvakaupaṭṭhākoti idaṃ sabbaṃ kathitaṃ , uposatho pana akathito , kiṃ nu kho tesampi ayameva uposatho , añño ’’ ti ?
So satthāraṃ upasaṅkamitvā tamatthaṃ pucchi .
Yasmā pana tesaṃ buddhānaṃ kālabhedova ahosi , na kathābhedo .
Vipassī sammāsambuddho hi sattame sattame saṃvacchare uposathaṃ akāsi .
Ekadivasaṃ dinnovādoyeva
V2.136 hissa sattannaṃ saṃvaccharānaṃ alaṃ hoti .Sikhī ceva vessabhū ca chaṭṭhe chaṭṭhe saṃvacchare uposathaṃ kariṃsu , kakusandho koṇāgamano ca saṃvacchare saṃvacchare .
Kassapadasabalo chaṭṭhe chaṭṭhe māse uposathaṃ akāsi .
Ekadivasaṃ dinnovādo eva hissa channaṃ māsānaṃ alaṃ ahosi .
Tasmā satthā tesaṃ imaṃ kālabhedaṃ
P3.237 ārocetvā ‘‘ ovādagāthā pana nesaṃ imāyevā ’’ ti vatvā sabbesaṃ ekameva uposathaṃ āvi karonto imā gāthā abhāsi – 183.
‘‘ Sabbapāpassa akaraṇaṃ , kusalassa upasampadā ;
Sacittapariyodapanaṃ , etaṃ buddhāna sāsanaṃ .
184.
‘‘ Khantī paramaṃ tapo titikkhā ,
Nibbānaṃ paramaṃ vadanti buddhā ;
Na hi pabbajito parūpaghātī ,
Na samaṇo hoti paraṃ viheṭhayanto .
185.
‘‘ Anūpavādo
M2.154 anūpaghāto , pātimokkhe ca saṃvaro ;Mattaññutā ca bhattasmiṃ , pantañca sayanāsanaṃ ;
Adhicitte ca āyogo , etaṃ buddhāna sāsanan ’’ ti .
Tattha sabbapāpassāti sabbassa akusalakammassa .
Upasampadāti abhinikkhamanato paṭṭhāya yāva arahattamaggā kusalassa uppādanañceva uppāditassa ca bhāvanā .
Sacittapariyodapanan ti pañcahi nīvaraṇehi attano cittassa vodāpanaṃ .
Etaṃ buddhāna sāsanan ti sabbabuddhānaṃ ayamanusiṭṭhi .
Khantīti yā esā titikkhāsaṅkhātā khantī nāma , idaṃ imasmiṃ sāsane paramaṃ uttamaṃ tapo .
Nibbānaṃ paramaṃ vadanti buddhāti buddhā ca paccekabuddhā ca anubuddhā cāti ime tayo buddhā nibbānaṃ uttamantī vadanti .
Na hi pabbajitoti pāṇiādīhi paraṃ apahananto viheṭhento parūpaghātī pabbajito nāma na hoti .
Na samaṇoti vuttanayeneva paraṃ viheṭhayanto samaṇopi na hotiyeva
P3.238 .Anūpavādoti anūpavādanañceva anūpavādāpanañca .
Anūpaghātoti anūpaghātanañceva anūpaghātāpanañca
V2.137 .Pātimokkheti jeṭṭhakasīle .
Saṃvaroti pidahanaṃ .
Mattaññutāti mattaññubhāvo pamāṇajānanaṃ .
Pantan ti vivittaṃ .
Adhicitteti aṭṭhasamāpattisaṅkhāte adhicitte .
Āyogoti payogakaraṇaṃ .
Etan ti etaṃ sabbesaṃ buddhānaṃ sāsanaṃ .
Ettha hi anūpavādena vācasikaṃ sīlaṃ kathitaṃ , anūpaghātena kāyikasīlaṃ ,‘‘ pātimokkhe ca saṃvaro ’’ ti sīlaṃ kathitaṃ , anūpaghātena kāyikasīlaṃ ,‘‘ pātimokkhe ca saṃvaro ’’ ti iminā pātimokkhasīlañceva indriyasaṃvarañca , mattaññutāya ājīvapārisuddhi ceva paccayasannisitasīlañca , pantasenāsanena sappāyasenāsanaṃ , adhicittena aṭṭha samāpattiyo .
Evaṃ imāya gāthāya tissopi sikkhā kathitā eva hontīti .
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti .
Ānandattherapañhavatthu catutthaṃ .