6. Puṇṇadāsīvatthu

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

6. Puṇṇadāsīvatthu

Sadā jāgaramānānan ti imaṃ dhammadesanaṃ satthā gijjhakūṭe viharanto puṇṇaṃ nāma rājagahaseṭṭhino dāsiṃ ārabbha kathesi .

TassāM2.207 kira ekadivasaṃ koṭṭanatthāya bahuvīhiṃ adaṃsu .

Sā rattimpi dīpaṃ jāletvā vīhiṃ koṭṭentī vissamanatthāya sedatintena gattena bahivāte aṭṭhāsi .

Tasmiṃ samaye dabbo mallaputtoV2.187 bhikkhūnaṃ senāsanapaññāpakoP3.322 ahosi .

So dhammassavanaṃ sutvā attano attano senāsanaṃ gacchantānaṃ bhikkhūnaṃ aṅguliṃ jāletvā purato purato maggadesanatthāya gacchanto bhikkhūnaṃ ālokaṃ nimmini .

Puṇṇā tenālokena pabbate vicarante bhikkhū disvā ‘‘ ahaṃ tāva attano dukkhena upaddutā imāyapi velāya niddaṃ na upemi , bhaddantā kiṃ kāraṇā na niddāyantī ’’ ti cintetvā ‘‘ addhā kassaci bhikkhuno aphāsukaṃ vā bhavissati , dīghajātikena vā upaddavo bhavissatī ’’ ti saññaṃ katvā pātova kuṇḍakaṃ ādāya udakena temetvā hatthatale pūvaṃ katvā aṅgāresu pacitvā ucchaṅge katvā titthamagge khādissāmīti ghaṭaṃ ādāya titthābhimukhī pāyāsi .

Satthāpi gāmaṃ piṇḍāya pavisituṃ tameva maggaṃ paṭipajji .

Sā satthāraṃ disvā cintesi –

‘‘ aññesu divasesu satthari diṭṭhepi mama deyyadhammo na hoti , deyyadhamme sati satthāraṃ na passāmi , idāni me deyyadhammo ca atthi , satthā ca sammukhībhūto .

Sace lūkhaṃ vā paṇītaṃ vāti acintetvā gaṇheyya , dadeyyāhaṃ imaṃ pūvan ’’ ti ghaṭaṃ ekamante nikkhipitvā satthāraṃ vanditvā ,‘‘ bhanteP3.323 , imaṃ lūkhaṃ dānaṃ paṭiggaṇhantā mama saṅgahaṃ karothā ’’ ti āha .

Satthā ānandattheraṃ oloketvā tena nīharitvā dinnaṃ mahārājadattiyaṃ pattaṃ upanāmetvā pūvaṃ gaṇhi .

Puṇṇāpi taṃ satthu patte patiṭṭhapetvāva pañcapatiṭṭhitena vanditvā ,‘‘ bhante , tumhehi diṭṭhadhammoyeva me samijjhatū ’’ ti āha .

Satthā ‘‘ evaṃ hotū ’’ ti ṭhitakova anumodanaṃ akāsi .

Puṇṇāpi cintesi –

‘‘ kiñcāpi me satthā saṅgahaṃ karonto pūvaṃ gaṇhi , na panidaṃ khādissati .

Addhā purato kākassa vā sunakhassa vā datvā rañño vā rājaputtassa vā gehaṃ gantvā paṇītabhojanaṃ bhuñjissatī ’’ ti .

Satthāpi ‘‘ kiṃ nu kho esā cintesī ’’ ti tassā cittācāraṃ ñatvā ānandattheraṃ oloketvā nisīdanākāraṃ dassesi .

Thero cīvaraṃ paññāpetvā adāsi .

Satthā bahinagareyeva nisīditvā bhattakiccaṃ akāsi .

Devatā sakalacakkavāḷagabbhe devamanussānaṃ upakappanakaṃ ojaṃ madhupaṭalaṃ viya pīḷetvāM2.208 tattha pakkhipiṃsu .

Puṇṇā ca olokentī aṭṭhāsi .

Bhattakiccāvasāne thero udakaṃ adāsi .

Satthā katabhattakicco puṇṇaṃ āmantetvā ‘‘ kasmā tvaṃ puṇṇe mamaP3.324 sāvake paribhavasī ’’ ti āha .

Na paribhavāmi , bhanteti .

Atha tayā mama sāvake oloketvā kiṃ kathitanti ?

‘‘ Ahaṃ tāva iminā dukkhupaddavena niddaṃ na upemi , bhaddantā kimatthaṃ niddaṃ na upenti , addhā kassaci aphāsukaṃ vā bhavissati , dīghajātikena vā upaddavo bhavissatī ’’ ti ettakaṃ mayā , bhante , cintitanti .

Satthā tassā vacanaṃ sutvā ‘‘ puṇṇe tvaṃ na tāva dukkhupaddavena niddāyasi , mama sāvakā sadā jāgariyamanuyuttatāya na niddāyantī ’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha –

226.

‘‘ SadāV2.188 jāgaramānānaṃ , ahorattānusikkhinaṃ ;

Nibbānaṃ adhimuttānaṃ , atthaṃ gacchanti āsavā ’’ ti .

Tattha ahorattānusikkhinan ti divā ca rattiñca tisso sikkhā sikkhamānānaṃ .

Nibbānaṃ adhimuttānan ti nibbānajjhāsayānaṃ .

Atthaṃ gacchantīti evarūpānaṃ sabbepi āsavā atthaṃ vināsaṃ natthibhāvaṃ gacchantīti attho .

Desanāvasāne yathāṭhitā puṇṇā sotāpattiphale patiṭṭhahi , sampattaparisāyapi sātthikā dhammadesanā ahosīti .

Satthā kuṇḍakaaṅgārapūvena bhattakiccaṃ katvā vihāraṃ agamāsi .

Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ ‘‘ dukkaraṃP3.325 , āvuso , sammāsambuddhena kataṃ puṇṇāya dinnena kuṇḍakaaṅgārapūvena bhattakiccaṃ karontenā ’’ ti .

Satthā āgantvā ‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā ’’ ti pucchitvā ‘‘ imāya nāmā ’’ ti vutte ‘‘ na , bhikkhave , idāneva , pubbepi mayā imāya dinnakuṇḍakaṃ paribhuttamevā ’’ ti vatvā atītaṃ āharitvā –

‘‘ Bhutvā tiṇaparighāsaṃ , bhutvā ācāmakuṇḍakaṃ ;

Etaṃ te bhojanaṃ āsi , kasmā dāni na bhuñjasi .

‘‘ Yattha posaṃ na jānanti , jātiyā vinayena vā ;

Bahuṃ tattha mahābrahme , api ācāmakuṇḍakaṃ .

‘‘ TvañcaM2.209 kho maṃ pajānāsi , yādisāyaṃ hayuttamo ;

Jānanto jānamāgamma , na te bhakkhāmi kuṇḍakan ’’ ti .( jā .1.3.10-12)–

Imaṃ kuṇḍakasindhavapotakajātakaṃ vitthāretvā kathesi .

Puṇṇadāsīvatthu chaṭṭhaṃ .

Issues

Select Version

Dhammapada-aṭṭhakathā

Dhammapada-aṭṭhakathā