4. Lakuṇḍakabhaddiyattheravatthu
Mātaran ti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto lakuṇḍakabhaddiyattheraṃ ārabbha kathesi .
Ekadivasañhi
V2.259 sambahulā āgantukā bhikkhū satthāraṃ divāṭṭhāne nisinnaṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .Tasmiṃ khaṇe lakuṇḍakabhaddiyatthero bhagavato avidūre atikkamati .
Satthā tesaṃ bhikkhūnaṃ cittācāraṃ ñatvā oloketvā ‘‘ passatha , bhikkhave , ayaṃ bhikkhu mātāpitaro hantvā niddukkho hutvā yātī ’’ ti vatvā tehi bhikkhūhi ‘‘ kiṃ nu kho satthā vadatī ’’ ti aññamaññaṃ mukhāni oloketvā saṃsayapakkhandehi ,‘‘ bhante , kiṃ nāmetaṃ vadethā ’’ ti vutte tesaṃ dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha –
294.
‘‘ Mātaraṃ pitaraṃ hantvā , rājāno dve ca khattiye ;
Raṭṭhaṃ sānucaraṃ hantvā , anīgho yāti brāhmaṇo ’’ ti .
Tattha
P3.454 sānucaran ti āyasādhakena āyuttakena sahitaṃ .Ettha hi ‘‘ taṇhā janeti purisan ’’ ti ( saṃ . ni .1.55-57) vacanato tīsu bhavesu sattānaṃ jananato taṇhā mātā nāma .
‘‘ Ahaṃ asukassa nāma rañño vā rājamahāmattassa vā putto ’’ ti pitaraṃ nissāya asmimānassa uppajjanato asmimāno pitā nāma .
Loko viya rājānaṃ yasmā sabbadiṭṭhigatāni dve sassatucchedadiṭṭhiyo bhajanti , tasmā dve sassatucchedadiṭṭhiyo dve khattiyarājāno nāma .
Dvādasāyatanāni vitthataṭṭhena raṭṭhadisattā raṭṭhaṃ nāma .
Āyasādhako
M2.284 āyuttakapuriso viya tannissito nandirāgo anucaro nāma .Anīghoti niddukkho .
Brāhmaṇoti khīṇāsavo .
Etesaṃ taṇhādīnaṃ arahattamaggañāṇāsinā hatattā khīṇāsavo niddukkho hutvā yātīti ayametthattho .
Desanāvasāne te bhikkhū arahatte patiṭṭhahiṃsu .
Dutiyagāthāyapi vatthu purimasadisameva .
Tadā hi satthā lakuṇḍakabhaddiyattherameva ārabbha kathesi .
Tesaṃ dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha –
295.
‘‘ Mātaraṃ pitaraṃ hantvā , rājāno dve ca sotthiye ;
Veyagghapañcamaṃ hantvā , anīgho yāti brāhmaṇo ’’ ti .
Tattha dve ca sotthiyeti dve ca brāhmaṇe .
Imissā gāthāya satthā attano dhammissaratāya ca desanāvidhikusalatāya ca sassatucchedadiṭṭhiyo dve brāhmaṇarājāno
P3.455 ca katvā kathesi .Veyagghapañcaman ti ettha byagghānucarito sappaṭibhayo duppaṭipanno maggo veyaggho nāma , vicikicchānīvaraṇampi
V2.260 tena sadisatāya veyagghaṃ nāma , taṃ pañcamaṃ assāti nīvaraṇapañcakaṃ veyagghapañcamaṃ nāma .Idañca veyagghapañcamaṃ arahattamaggañāṇāsinā nissesaṃ hantvā anīghova yāti brāhmaṇoti ayametthattho .
Sesaṃ purimasadisamevāti .
Lakuṇḍakabhaddiyattheravatthu catutthaṃ .