9. Nandiyavatthu
Cirappavāsin ti
V2.170 imaṃ dhammadesanaṃ satthā isipatane viharanto nandiyaṃ ārabbha kathesi .Bārāṇasiyaṃ kira saddhāsampannassa kulassa nandiyo nāma putto ahosi , so mātāpitūnaṃ anurūpo saddhāsampanno saṅghupaṭṭhāko ahosi .
Athassa mātāpitaro vayappattakāle sammukhagehato mātuladhītaraṃ revatiṃ nāma ānetukāmā ahesuṃ .
Sā pana assaddhā adānasīlā , nandiyo taṃ na icchi .
Athassa mātā revatiṃ āha –
‘‘ amma , tvaṃ imasmiṃ gehe bhikkhusaṅghassa nisajjanaṭṭhānaṃ upalimpitvā āsanāni paññāpehi , ādhārake ṭhapehi , bhikkhūnaṃ āgatakāle pattaṃ gahetvā nisīdāpetvā dhammakaraṇena pānīyaṃ parissāvetvā bhuttakāle patte dhova , evaṃ me puttassa ārādhitā bhavissasī ’’ ti .
Sā tathā akāsi .
Atha naṃ ‘‘ ovādakkhamā jātā ’’ ti puttassa ārocetvā tena sādhūti sampaṭicchite divasaṃ ṭhapetvā āvāhaṃ kariṃsu
P3.291 .Atha
M2.190 naṃ nandiyo āha –‘‘ sace bhikkhusaṅghañca mātāpitaro ca me upaṭṭhahissasi , evaṃ imasmiṃ gehe vasituṃ labhissasi , appamattā hohī ’’ ti .
Sā ‘‘ sādhū ’’ ti paṭissuṇitvā katipāhaṃ saddhā viya hutvā bhattāraṃ upaṭṭhahantī dve putte vijāyi .
Nandiyassāpi mātāpitaro kālamakaṃsu , gehe sabbissariyaṃ tassāyeva ahosi .
Nandiyopi mātāpitūnaṃ kālakiriyato paṭṭhāya mahādānapati hutvā bhikkhusaṅghassa dānaṃ paṭṭhapesi .
Kapaṇaddhikādīnampi gehadvāre pākavattaṃ paṭṭhapesi .
So aparabhāge satthu dhammadesanaṃ sutvā āvāsadāne ānisaṃsaṃ sallakkhetvā isipatane mahāvihāre catūhi gabbhehi paṭimaṇḍitaṃ catusālaṃ kāretvā mañcapīṭhādīni attharāpetvā taṃ āvāsaṃ niyyādento buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa dānaṃ datvā tathāgatassa dakkhiṇodakaṃ adāsi .
Satthu hatthe dakkhiṇodakapatiṭṭhānena saddhiṃyeva tāvatiṃsadevaloke sabbadisāsu dvādasayojaniko uddhaṃ yojanasatubbedho sattaratanamayo nārīgaṇasampanno dibbapāsādo uggacchi .
Athekadivase mahāmoggallānatthero devacārikaṃ gantvā tassa pāsādassa avidūre ṭhito attano santike āgate devaputte pucchi –
‘‘ kasseso accharāgaṇaparivuto dibbapāsādo nibbatto ’’ ti .
Athassa devaputtā vimānasāmikaṃ ācikkhantā āhaṃsu –
‘‘ bhante , yena nandiyena nāma gahapatiputtena isipatane
P3.292 satthu vihāraṃ kāretvā dinno , tassatthāya etaṃ vimānaṃ nibbattan ’’ tiV2.171 .Accharāsaṅghopi naṃ disvā pāsādato orohitvā āha –
‘‘ bhante , mayaṃ ‘ nandiyassa paricārikā bhavissāmā ’ ti idha nibbattā , taṃ pana apassantī ativiya ukkaṇṭhitamhā , mattikapātiṃ bhinditvā suvaṇṇapātigahaṇaṃ viya manussasampattiṃ jahitvā dibbasampattigahaṇaṃ , idhāgamanatthāya naṃ vadeyyāthā ’’ ti .
Thero tato āgantvā satthāraṃ upasaṅkamitvā pucchi –
‘‘ nibbattati nu kho , bhante , manussaloke ṭhitānaṃyeva katakalyāṇānaṃ dibbasampattī ’’ ti .
‘‘ Moggallāna , nanu te devaloke nandiyassa nibbattā dibbasampatti sāmaṃ diṭṭhā , kasmā maṃ pucchasī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante , nibbattatī ’’ ti .
Atha naṃ satthā ‘‘ moggallānaṃ kiṃ nāmetaṃ kathesi .
Yathā hi cirappavuṭṭhaṃ puttaṃ vā bhātaraṃ vā vippavāsato āgacchantaṃ gāmadvāre ṭhito kocideva
M2.191 disvā vegena gehaṃ āgantvā ‘ asuko nāma āgato ’ ti āroceyya , athassa ñātakā haṭṭhapahaṭṭhā vegena nikkhamitvā ‘ āgatosi , tāta , arogosi , tātā ’ ti taṃ abhinandeyyuṃ , evameva idha katakalyāṇaṃ itthiṃ vā purisaṃ vā imaṃ lokaṃ jahitvā paralokaṃ gataṃ dasavidhaṃ dibbapaṇṇākāraṃ ādāya ‘ ahaṃ puratoP3.293 , ahaṃ purato ’ ti paccuggantvā devatā abhinandantī ’’ ti vatvā imā gāthā abhāsi – 219.
‘‘ Cirappavāsiṃ purisaṃ , dūrato sotthimāgataṃ ;
Ñātimittā suhajjā ca , abhinandanti āgataṃ .
220.
‘‘ Tatheva katapuññampi , asmā lokā paraṃ gataṃ ;
Puññāni paṭigaṇhanti , piyaṃ ñātīva āgatan ’’ ti .
Tattha cirappavāsin ti cirappavuṭṭhaṃ .
Dūrato sotthimāgatan ti vaṇijjaṃ vā rājaporisaṃ vā katvā laddhalābhaṃ nipphannasampattiṃ anupaddavena dūraṭṭhānato āgataṃ .
Ñātimittā suhajjā cāti kulasambandhavasena ñātī ca sandiṭṭhādibhāvena mittā ca suhadayabhāvena suhajjā ca .
Abhinandanti āgatan ti naṃ disvā āgatanti vacanamattena vā añjalikaraṇamattena vā gehasampattaṃ pana nānappakārapaṇṇākārābhiharaṇavasena abhinandanti .
Tathevāti tenevākārena katapuññampi puggalaṃ imasmā lokā paralokaṃ gataṃ dibbaṃ āyuvaṇṇasukhayasaādhipateyyaṃ , dibbaṃ rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbanti imaṃ dasavidhaṃ paṇṇākāraṃ ādāya mātāpituṭṭhāne ṭhitāni puññāni abhinandantāni
P3.294 paṭiggaṇhanti .Piyaṃ ñātīvāti idhaloke piyañātakaṃ āgataṃ sesañātakā viyāti attho .
Desanāvasāne
V2.172 bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti .Nandiyavatthu navamaṃ .
Piyavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Soḷasamo vaggo .