8. Māravatthu
Niṭṭhaṅgatoti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto māraṃ ārabbha kathesi .
Ekadivasañhi vikāle sambahulā therā jetavanavihāraṃ pavisitvā rāhulattherassa vasanaṭṭhānaṃ gantvā taṃ uṭṭhāpesuṃ .
So aññattha vasanaṭṭhānaṃ apassanto tathāgatassa gandhakuṭiyā pamukhe nipajji .
Tadā so āyasmā arahattaṃ patto avassikova hoti .
Māro vasavattibhavane ṭhitoyeva taṃ āyasmantaṃ gandhakuṭipamukhe nipannaṃ disvā cintesi –
‘‘ samaṇassa gotamassa rujanakaaṅgulī bahi nipanno , sayaṃ antogandhakuṭiyaṃ nipanno , aṅguliyā pīḷiyamānāya sayampi
P4.70 pīḷito bhavissatī ’’ ti .So mahantaṃ hatthirājavaṇṇaṃ abhinimminitvā āgamma soṇḍāya therassa matthakaṃ parikkhipitvā mahantena saddena koñcanādaṃ ravi .
Satthā gandhakuṭiyaṃ nisinnova tassa mārabhāvaṃ ñatvā ,‘‘ māra , tādisānaṃ satasahassenāpi mama puttassa bhayaṃ uppādetuṃ na sakkā .
Putto hi me asantāsī vītataṇho mahāvīriyo mahāpañño ’’ ti vatvā imā gāthā abhāsi –
351.
‘‘ Niṭṭhaṅgato
V2.321 asantāsī , vītataṇho anaṅgaṇo ;Acchindi bhavasallāni , antimoyaṃ samussayo .
352.
‘‘ Vītataṇho anādāno , niruttipadakovido ;
Akkharānaṃ sannipātaṃ , jaññā pubbāparāni ca ;
Sa ve antimasārīro ,
Mahāpañño mahāpurisoti vuccatī ’’ ti .
Tattha
M2.349 niṭṭhaṅgatoti imasmiṃ sāsane pabbajitānaṃ arahattaṃ niṭṭhaṃ nāma , taṃ gato pattoti attho .Asantāsīti abbhantare rāgasantāsādīnaṃ abhāvena asantasanako .
Acchindi bhavasallānīti sabbānipi bhavagāmīni sallāni acchindi .
Samussayoti ayaṃ etassa antimo deho .
Anādānoti khandhādīsu niggahaṇo .
Niruttipadakovidoti niruttiyañca sesapadesu cāti catūsupi paṭisambhidāsu chekoti attho .
Akkharānaṃ sannipātaṃ , jaññā pubbāparāni cāti akkharānaṃ sannipātasaṅkhātaṃ akkharapiṇḍañca jānāti , pubbakkharena aparakkharaṃ , aparakkharena pubbakkharañca jānāti .
Pubbakkharena aparakkharaṃ jānāti nāma – ādimhi paññāyamāne majjhapariyosānesu
P4.71 apaññāyamānesupi ‘‘ imesaṃ akkharānaṃ idaṃ majjhaṃ , idaṃ pariyosānan ’’ ti jānāti .Aparakkharena pubbakkharaṃ jānāti nāma – ante paññāyamāne ādimajjhesu apaññāyamānesu ‘‘ imesaṃ akkharānaṃ idaṃ majjhaṃ , ayaṃ ādī ’’ ti jānāti .
Majjhe paññāyamānepi ‘‘ imesaṃ akkharānaṃ ayaṃ ādi , ayaṃ anto ’’ ti jānāti .
Evaṃ mahāpañño .
Sa ve antimasārīroti esa koṭiyaṃ ṭhitasarīro , mahantānaṃ atthadhammaniruttipaṭibhānānaṃ sīlakkhandhādīnañca pariggāhikāya paññāya samannāgatattā mahāpañño ,‘‘ vimuttacittattā khvāhaṃ , sāriputta , mahāpurisoti vadāmī ’’ ti ( saṃ . ni .5.377) vacanato vimuttacittatāya ca mahāpurisoti vuccatīti attho .
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsu .
Māropi pāpimā ‘‘ jānāti maṃ samaṇo gotamo ’’ ti tatthevantaradhāyīti .
Māravatthu aṭṭhamaṃ .