11. Anāthapiṇḍakaputtakālavatthu

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

11. Anāthapiṇḍakaputtakālavatthu

Pathabyā ekarajjenāti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto kālaṃ nāma anāthapiṇḍikassa puttaṃ ārabbha kathesi .

So kira tathāvidhassa saddhāsampannassa seṭṭhino putto hutvā neva satthu santikaṃ gantuṃ , na gehaṃ āgatakāle daṭṭhuṃ , na dhammaṃ sotuṃ , na saṅghassa veyyāvaccaṃ kātuṃ icchati .

Pitarā ‘‘ mā evaṃ , tāta , karī ’’ ti vuttopi tassa vacanaṃ na suṇāti .

Athassa pitā cintesi –

‘‘ ayaṃ evarūpaṃ diṭṭhiṃ gahetvā vicaranto avīciparāyaṇo bhavissati , na kho panetaṃ patirūpaṃ , yaṃ mayi passante mama putto nirayaṃ gaccheyya .

Imasmiṃ kho pana loke dhanadānena abhijjanakasatto nāma natthi , dhanena naṃ bhindissāmī ’’ ti .

Atha naṃ āha –

‘‘ tāta , uposathiko hutvā vihāraṃ gantvā dhammaṃ sutvā ehi , kahāpaṇasataṃ teP3.190 dassāmī ’’ ti .

Dassatha , tātāti .

Dassāmi , puttāti .

So yāvatatiyaṃ paṭiññaṃ gahetvā uposathiko hutvā vihāraṃ agamāsi .

Dhammassavanena panassa kiccaṃ natthi , yathāphāsukaṭṭhāne sayitvā pātova gehaṃ agamāsi .

Athassa pitā ‘‘ putto me uposathiko ahosi , sīghamassa yāguādīni āharathā ’’ ti vatvā dāpesi .

So ‘‘ kahāpaṇe aggahetvā na bhuñjissāmī ’’ ti āhaṭāhaṭaṃ paṭikkhipi .

Athassa pitā pīḷaṃ asahanto kahāpaṇabhaṇḍaṃ dāpesi .

So taṃ hatthena gahetvāva āhāraṃ paribhuñji .

AthaV2.109 naṃ punadivase seṭṭhi ,‘‘ tāta , kahāpaṇasahassaṃ te dassāmi , satthu purato ṭhatvā ekaṃ dhammapadaṃ uggaṇhitvā āgaccheyyāsī ’’ ti pesesi .

Sopi vihāraṃ gantvā satthu purato ṭhatvāva ekameva padaṃ uggaṇhitvā palāyitukāmo ahosi .

Athassa satthā asallakkhaṇākāraṃ akāsi .

So taṃ padaṃ asallakkhetvā uparipadaṃ uggaṇhissāmīti ṭhatvā assosiyevaM2.124 .

Uggaṇhissāmīti suṇantova kira sakkaccaṃ suṇāti nāma .

Evañca kira suṇantānaṃ dhammo sotāpattimaggādayo deti .

Sopi uggaṇhissāmīti suṇāti , satthāpissa asallakkhaṇākāraṃ karoti .

So ‘‘ uparipadaṃ uggaṇhissāmī ’’ ti ṭhatvā suṇantova sotāpattiphale patiṭṭhāsi .

So punadivase buddhappamukhena bhikkhusaṅghena saddhiṃyeva sāvatthiṃ pāvisi .

Mahāseṭṭhi taṃ disvā ‘‘ ajjaP3.191 mama puttassa ākāro ruccatī ’’ ti cintesi .

Tassapi etadahosi –

‘‘ aho vata me pitā ajja satthu santike kahāpaṇe na dadeyya , kahāpaṇakāraṇā mayhaṃ uposathikabhāvaṃ paṭicchādeyyā ’’ ti .

Satthā panassa hiyyova kahāpaṇassa kāraṇā uposathikabhāvaṃ aññāsi .

Mahāseṭṭhi , buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa yāguṃ dāpetvā puttassapi dāpesi .

So nisīditvā tuṇhībhūtova yāguṃ pivi , khādanīyaṃ khādi , bhattaṃ bhuñji .

Mahāseṭṭhi satthu bhattakiccāvasāne puttassa purato sahassabhaṇḍikaṃ ṭhapāpetvā ,‘‘ tāta , mayā te ‘ sahassaṃ dassāmī ’ ti vatvā uposathaṃ samādāpetvā vihāraṃ pahito .

Idaṃ te sahassan ’’ ti āha .

So satthu purato kahāpaṇe diyyamāne disvā lajjanto ‘‘ alaṃ me kahāpaṇehī ’’ ti vatvā ,‘‘ gaṇha , tātā ’’ ti vuccamānopi na gaṇhi .

Athassa pitā satthāraṃ vanditvā ,‘‘ bhante , ajja me puttassa ākāro ruccatī ’’ ti vatvā ‘‘ kiṃ , mahāseṭṭhī ’’ ti vutte ‘‘ mayā esa purimadivase ‘ kahāpaṇasataṃ te dassāmī ’ ti vatvā vihāraṃ pesito .

Punadivase kahāpaṇe aggahetvā bhuñjituṃ na icchi , ajja pana diyyamānepi kahāpaṇe na icchatī ’’ ti āha .

Satthā ‘‘ āma , mahāseṭṭhi , ajja tava puttassa cakkavattisampattitopi devalokabrahmalokasampattīhipi sotāpattiphalameva varan ’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha –

178.

‘‘ Pathabyā ekarajjena , saggassa gamanena vā ;

Sabbalokādhipaccena , sotāpattiphalaṃ varan ’’ ti .

Tattha pathabyā ekarajjenāti cakkavattirajjena .

Saggassa gamanena vāti chabbīsatividhassa saggassaP3.192 adhigamanena .

Sabbalokādhipaccenāti na ekasmiṃ ettakeM2.125 loke nāgasupaṇṇavemānikapetehi saddhiṃ , sabbasmiṃ loke ādhipaccena .

Sotāpattiphalaṃ varan ti yasmā ettake ṭhāneV2.110 rajjaṃ kāretvāpi nirayādīhi amuttova hoti , sotāpanno pana pihitāpāyadvāro hutvā sabbadubbalopi aṭṭhame bhave na nibbattati , tasmā sotāpattiphalameva varaṃ uttamanti attho .

Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti .

Anāthapiṇḍakaputtakālavatthu ekādasamaṃ .

Lokavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .

Terasamo vaggo .

Issues

Select Version

Dhammapada-aṭṭhakathā

Dhammapada-aṭṭhakathā