Issues
Select Version
Dhammapada-aṭṭhakathā
Dhammapada-aṭṭhakathā

11. Godhikattheraparinibbānavatthu

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

11. Godhikattheraparinibbānavatthu

TesaṃP1.431 sampannasīlānan ti imaṃ dhammadesanaṃ satthā rājagahaṃ upanissāya veḷuvane viharanto godhikattherassa parinibbānaṃ ārabbha kathesi .
So hi āyasmā isigilipasse kāḷasilāyaṃ viharanto appamatto ātāpī pahitatto sāmāyikaṃ cetovimuttiṃ phusitvā ekassa anussāyikassa rogassa vasena tato parihāyi .
So dutiyampi tatiyampi chakkhattuṃ jhānaṃ nibbattetvā parihīno , sattame vāre uppādetvā cintesi –
‘‘ ahaṃ chakkhattuṃ jhānā parihīno , parihīnajjhānassa khoM1.273 pana aniyatā gati , idāneva satthaṃ āharissāmī ’’ ti kesoropanasatthakaṃ gahetvā galanāḷiṃ chindituṃ pañcake nipajji .
Māro tassa cittaṃ ñatvā ‘‘ ayaṃ bhikkhu satthaṃ āharitukāmo , satthaṃ āharantā kho pana jīvite nirapekkhā honti , te vipassanaṃ paṭṭhapetvā arahattampi pāpuṇanti , sacāhaṃ etaṃ vāressāmi , na me vacanaṃ karissati , satthāraṃ vārāpessāmī ’’ ti aññātakavesena satthāraṃ upasaṅkamitvā evamāha –
‘‘ MahāvīraP1.432 mahāpañña , iddhiyā yasasā jalaṃ ;
Sabbaverabhayātīta , pāde vandāmi cakkhuma .
‘‘ Sāvako te mahāvīra , maraṇaṃ maraṇābhibhū ;
Ākaṅkhati cetayati , taṃ nisedha jutindhara .
‘‘ Kathañhi bhagavā tuyhaṃ , sāvako sāsane rato ;
Appattamānaso sekkho , kālaṃ kayirā jane sutā ’’ ti .( saṃ . ni .1.159);
TasmiṃV1.243 khaṇe therena satthaṃ āharitaṃ hoti .
Satthā ‘‘ māro ayan ’’ ti viditvā imaṃ gāthamāha –
‘‘ Evañhi dhīrā kubbanti , nāvakaṅkhanti jīvitaṃ ;
Samūlaṃ taṇhamabbuyha , godhiko parinibbuto ’’ ti .( saṃ . ni .1.159);
Atha kho bhagavā sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ therassa satthaṃ āharitvā nipannaṭṭhānaṃ agamāsi .
Tasmiṃ khaṇe māro pāpimā ‘‘ kattha nu kho imassa paṭisandhiviññāṇaṃ patiṭṭhitan ’’ ti dhūmarāsi viya timirapuñjo viya ca hutvā sabbadisāsu therassa viññāṇaṃ samanvesati .
Bhagavā taṃ dhūmatimirabhāvaṃ bhikkhūnaṃ dassetvā ‘‘ eso kho , bhikkhave , māro pāpimā godhikassa kulaputtassa viññāṇaṃ samanvesati ‘ kattha godhikassa kulaputtassa viññāṇaṃ patiṭṭhitan ’ ti .
Apatiṭṭhitena ca , bhikkhave , viññāṇena godhiko kulaputto parinibbuto ’’ ti āha .
Māropi tassa viññāṇaṭṭhānaṃ daṭṭhuṃ asakkonto kumārakavaṇṇo hutvāP1.433 beluvapaṇḍuvīṇaṃ ādāya satthāraṃ upasaṅkamitvā pucchi –
‘‘ UddhaṃM1.274 adho ca tiriyaṃ , disā anudisā svahaṃ ;
Anvesaṃ nādhigacchāmi , godhiko so kuhiṃ gato ’’ ti .( saṃ . ni .1.159);
Atha naṃ satthā āha –
‘‘ Yo dhīro dhitisampanno , jhāyī jhānarato sadā ;
Ahorattaṃ anuyuñjaṃ , jīvitaṃ anikāmayaṃ .
‘‘ Jetvāna maccuno senaṃ , anāgantvā punabbhavaṃ ;
Samūlaṃ taṇhamabbuyha , godhiko parinibbuto ’’ ti .( saṃ . ni .1.159);
Evaṃ vutte māro pāpimā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘ TassaV1.244 sokaparetassa , vīṇā kacchā abhassatha ;
Tato so dummano yakkho , tatthevantaradhāyathā ’’ ti .( saṃ . ni .1.159);
Satthāpi ‘‘ kiṃ te , pāpima , godhikassa kulaputtassa nibbattaṭṭhānena ?
Tassa hi nibbattaṭṭhānaṃ tumhādisānaṃ satampi sahassampi daṭṭhuṃ na sakkotī ’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha –
57.
‘‘ Tesaṃ sampannasīlānaṃ , appamādavihārinaṃ ;
Sammadaññā vimuttānaṃ , māro maggaṃ na vindatī ’’ ti .
TatthaP1.434 tesan ti yathā appatiṭṭhitena viññāṇena godhiko kulaputto parinibbuto , ye ca evaṃ parinibbāyanti , tesaṃ sampannasīlānan ti paripuṇṇasīlānaṃ .
Appamādavihārinan ti satiavippavāsasaṅkhātena appamādena viharantānaṃ .
Sammadaññā vimuttānan ti hetunā ñāyena kāraṇena jānitvā ‘‘ tadaṅgavimuttiyā , vikkhambhanavimuttiyā , samucchedavimuttiyā , paṭippassaddhivimuttiyā , nissaraṇavimuttiyā ’’ ti imāhi pañcahi vimuttīhi vimuttānaṃ .
Māro maggaṃ na vindatīti evarūpānaṃ mahākhīṇāsavānaṃ sabbathāmena maggantopi māro gatamaggaṃ na vindati na labhati na passatīti .
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pattā .
Desanā mahājanassa sātthikā jātāti .
Godhikattheraparinibbānavatthu ekādasamaṃ .