4. Bālanakkhattasaṅghuṭṭhavatthu
Pamādamanuyuñjantīti
P1.256 imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto bālanakkhattaṃ ārabbha kathesi .Ekasmiñhi samaye sāvatthiyaṃ bālanakkhattaṃ nāma saṅghuṭṭhaṃ .
Tasmiṃ nakkhatte bālā dummedhino janā chārikāya ceva gomayena ca sarīraṃ makkhetvā sattāhaṃ asabbhaṃ bhaṇantā vicaranti .
Kiñci ñāti suhajjaṃ vā pabbajitaṃ vā disvā lajjantā nāma natthi .
Dvāre dvāre ṭhatvā asabbhaṃ bhaṇanti .
Manussā tesaṃ asabbhaṃ sotuṃ asakkontā yathābalaṃ aḍḍhaṃ vā pādaṃ vā kahāpaṇaṃ vā pesenti .
Te tesaṃ dvāre laddhaṃ laddhaṃ gahetvā pakkamanti .
Tadā pana sāvatthiyaṃ pañca koṭimattā ariyasāvakā vasanti , te satthu santikaṃ sāsanaṃ pesayiṃsu –
‘‘ bhagavā , bhante , sattāhaṃ bhikkhusaṅghena saddhiṃ nagaraṃ appavisitvā vihāreyeva hotū ’’ ti .
Tañca pana sattāhaṃ bhikkhusaṅghassa vihāreyeva yāgubhattādīni sampādetvā pahiṇiṃsu , sayampi gehā na nikkhamiṃsu .
Te nakkhatte pana pariyosite aṭṭhame divase buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā nagaraṃ pavesetvā mahādānaṃ datvā ekamantaṃ nisinnā ,‘‘ bhante , atidukkhena no satta divasāni atikkantāni , bālānaṃ asabbhāni suṇantānaṃ
P1.257 kaṇṇā bhijjanākārappattā honti , koci kassaciV1.146 na lajjati , tena mayaṃ tumhākaṃ antonagaraṃ pavisituṃ nādamha , mayampi gehato na nikkhamimhā ’’ ti āhaṃsu .Satthā tesaṃ kathaṃ sutvā ,‘‘ bālānaṃ dummedhānaṃ kiriyā nāma evarūpā hoti , medhāvino pana dhanasāraṃ viya appamādaṃ rakkhitvā amatamahānibbānasampattiṃ pāpuṇantī ’’ ti vatvā imā gāthā abhāsi –
26.
‘‘ Pamādamanuyuñjanti , bālā dummedhino janā ;
Appamādañca medhāvī , dhanaṃ seṭṭhaṃva rakkhati .
27.
‘‘ Mā
M1.164 pamādamanuyuñjetha , mā kāmaratisanthavaṃ ;Appamatto hi jhāyanto , pappoti vipulaṃ sukhan ’’ ti .
Tattha bālāti bālyena samannāgatā idhalokaparalokatthaṃ ajānantā .
Dummedhinoti nippaññā .
Te pamāde ādīnavaṃ apassantā pamādaṃ anuyuñjanti pavattenti , pamādena kālaṃ vītināmenti .
Medhāvīti dhammojapaññāya samannāgato pana paṇḍito kulavaṃsāgataṃ seṭṭhaṃ uttamaṃ sattaratanadhanaṃ viya appamādaṃ rakkhati .
Yathā hi uttamaṃ dhanaṃ nissāya ‘‘ kāmaguṇasampattiṃ pāpuṇissāma , puttadāraṃ posessāma , paralokagamanamaggaṃ sodhessāmā ’’ ti dhane ānisaṃsaṃ passantā taṃ rakkhanti , evaṃ paṇḍitopi appamatto ‘‘ paṭhamajjhānādīni
P1.258 paṭilabhissāmi , maggaphalādīni pāpuṇissāmi , tisso vijjā , cha abhiññā sampādessāmī ’’ ti appamāde ānisaṃsaṃ passanto dhanaṃ seṭṭhaṃva appamādaṃ rakkhatīti attho .Mā pamādan ti tasmā tumhe mā pamādamanuyuñjetha mā pamādena kālaṃ vītināmayittha .
Mā kāmaratisanthavan ti vatthukāmakilesakāmesu ratisaṅkhātaṃ taṇhāsanthavampi mā anuyuñjetha mā cintayittha mā paṭilabhittha .
Appamatto hīti upaṭṭhitassatitāya hi appamatto jhāyanto puggalo vipulaṃ uḷāraṃ nibbānasukhaṃ pāpuṇātīti .
Gāthāpariyosāne bahū sotāpannādayo ahesuṃ .
Mahājanassa sātthikā dhammadesanā jātāti .
Bālanakkhattasaṅghuṭṭhavatthu catutthaṃ .