6. Ajagarapetavatthu

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

6. Ajagarapetavatthu

AthaM2.39 pāpāni kammānīti imaṃ dhammadesanaṃ satthā veḷuvane viharanto ajagarapetaṃ ārabbha kathesi .

Ekasmiñhi samaye mahāmoggallānatthero lakkhaṇattherena saddhiṃ gijjhakūṭato otaranto dibbena cakkhunā pañcavīsatiyojanikaṃ ajagarapetaṃ nāma addasa .

Tassa sīsato aggijālā uṭṭhahitvā pariyantaṃ gacchanti , pariyantato uṭṭhahitvā sīsaṃ gacchanti , ubhayato uṭṭhahitvā majjhe otaranti .

Thero taṃ disvā sitaṃ pātvākāsi .

Lakkhaṇattherena sitakāraṇaṃ puṭṭho ‘‘ akālo , āvuso , imassa pañhassa veyyākaraṇāya , satthu santike maṃ puccheyyāsī ’’ tiP3.61 vatvā rājagahe piṇḍāya caritvā satthu santikaṃ gatakāle lakkhaṇattherena puṭṭho āha –

‘‘ tatrāhaṃ , āvuso , ekaṃ petaṃ addasaṃ , tassa evarūpo nāma attabhāvo , ahaṃ taṃ disvā ‘ na vata me evarūpo attabhāvo diṭṭhapubbo ’ ti sitaṃ pātvākāsin ’’ ti .

Satthā ‘‘ cakkhubhūtā vata , bhikkhave , sāvakā viharantī ’’ tiādīni ( pārā .228; saṃ . ni .2.202) vadanto therassa kathaṃ patiṭṭhāpetvā ‘‘ mayāpi eso , bhikkhave , peto bodhimaṇḍeyeva diṭṭho ,‘ ye ca pana me vacanaṃ na saddaheyyuṃ , tesaṃ taṃ ahitāya assā ’ ti na kathesiṃ , idāni moggallānaṃ sakkhiṃ labhitvā kathemī ’’ ti vatvā bhikkhūhi tassa pubbakammaṃ puṭṭho byākāsi –

Kassapabuddhakāle kira sumaṅgalaseṭṭhi nāma suvaṇṇiṭṭhakāhi bhūmiṃ santharitvā vīsatiusabhaṭṭhāne tattakeneva dhanena vihāraṃ kāretvā tāvattakeneva vihāramahaṃ kāresi .

So ekadivasaṃ pātova satthu santikaṃ gacchanto nagaradvāre ekissā sālāya kāsāvaṃ sasīsaṃ pārupitvā kalalamakkhitehi pādehi nipannaṃ ekaṃ coraṃ disvā ‘‘ ayaṃ kalalamakkhitapādo rattiṃ vicaritvā divā nipannamanusso bhavissatī ’’ ti āha .

Coro mukhaṃ vivaritvā seṭṭhiṃ disvāV2.36 ‘‘ hotu , jānissāmi te kattabban ’’ ti āghātaṃ bandhitvā sattakkhattuṃ khettaṃ jhāpesi , sattakkhattuṃ vaje gunnaṃ pāde chindi , sattakkhattuṃ gehaṃ jhāpesi , so ettakenāpi kopaṃ nibbāpetuṃ asakkonto tassa cūḷūpaṭṭhākena saddhiṃ mittasanthavaṃ katvā ‘‘ kiṃM2.40P3.62 te seṭṭhino piyan ’’ ti puṭṭho ‘‘ gandhakuṭito aññaṃ tassa piyataraṃ natthī ’’ ti sutvā ‘‘ hotu , gandhakuṭiṃ jhāpetvā kopaṃ nibbāpessāmī ’’ ti satthari piṇḍāya paviṭṭhe pānīyaparibhojanīyaghaṭe bhinditvā gandhakuṭiyaṃ aggiṃ adāsi .

Seṭṭhi ‘‘ gandhakuṭi kira jhāyatī ’’ ti sutvā āgacchanto jhāmakāle āgantvā gandhakuṭiṃ jhāmaṃ olokento vālaggamattampi domanassaṃ akatvā vāmabāhuṃ samañjitvā dakkhiṇena hatthena mahāapphoṭanaṃ apphoṭesi .

Atha naṃ samīpe ṭhitā pucchiṃsu –

‘‘ kasmā , sāmi , ettakaṃ dhanaṃ vissajjetvā katagandhakuṭiyā jhāmakāle apphoṭesī ’’ ti ?

So āha –

‘‘ ettakaṃ me , tātā , aggiādīhi asādhāraṇe buddhassa sāsane dhanaṃ nidahituṃ laddhaṃ ,‘ punapi ettakaṃ dhanaṃ vissajjetvā satthu gandhakuṭiṃ kātuṃ labhissāmī ’ ti tuṭṭhamānaso apphoṭesin ’’ ti .

So puna tattakaṃ dhanaṃ vissajjetvā gandhakuṭiṃ kāretvā vīsatisahassabhikkhuparivārassa satthuno dānaṃ adāsi .

Taṃ disvā coro cintesi –

‘‘ ahaṃ imaṃ amāretvā maṅkukātuṃ na sakkhissāmi , hotu , māressāmi nan ’’ ti nivāsanantare churikaṃ bandhitvā sattāhaṃ vihāre vicarantopi okāsaṃ na labhi .

Mahāseṭṭhipi satta divasāni buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa dānaṃ datvā satthāraṃ vanditvā āha –

‘‘ bhante , mama ekena purisena sattakkhattuṃP3.63 khettaṃ jhāpitaṃ , sattakkhattuṃ vaje gunnaṃ pādā chinnā , sattakkhattuṃ gehaṃ jhāpitaṃ , idāni gandhakuṭipi teneva jhāpitā bhavissati , ahaṃ imasmiṃ dāne paṭhamaṃ pattiṃ tassa dammī ’’ ti .

Taṃ sutvā coro ‘‘ bhāriyaṃ vata me kammaṃ kataṃ , evaṃ aparādhakārake mayi imassa kopamattampi natthi , imasmimpi dāne mayhameva paṭhamaṃ pattiṃ deti , ahaṃ imasmiṃ dubbhāmi , evarūpaṃ me purisaṃ akhamāpentassa devadaṇḍopi me matthake pateyyā ’’ ti gantvā seṭṭhissa pādamūle nipajjitvā ‘‘ khamāhi me , sāmī ’’ ti vatvā ‘‘ kiṃ idan ’’ ti vutte ,‘‘ sāmi , evaṃ ayuttakaṃ kammaṃ mayā kataṃ , tassa me khamāhī ’’ ti āha .

Atha naṃ seṭṭhi ‘‘ tayā me idañcidañca katan ’’ ti sabbaṃ pucchitvā ‘‘ āma , mayā katan ’’ ti vutte ,‘‘ tvaṃ mayā na diṭṭhapubbo , kasmā me kujjhitvā evamakāsī ’’ ti pucchi .

So ekadivasaṃ nagarā nikkhantena tena vuttavacanaṃ sāretvā ‘‘ iminā me kāraṇena kopo uppādito ’’ ti āha .

Seṭṭhi attanā vuttaṃ saritvā ‘‘ āma , tāta , vuttaṃ mayāM2.41 , taṃ me khamāhī ’’ ti coraṃ khamāpetvā ‘‘ uṭṭhehi , tāta , khamāmi te , gaccha , tātā ’’ ti āha .

Sace me , sāmi , khamasi , saputtadāraṃ maṃ gehe dāsaṃ karohīti .

Tāta , tvaṃ mayā ettake kathite evarūpaṃ chedanaṃ akāsi , geheP3.64 vasantena panaV2.37 saddhiṃ na sakkā kiñci kathetuṃ , na me tayā gehe vasantena kiccaṃ atthi , khamāmi te , gaccha , tātāti .

Coro taṃ kammaṃ katvā āyupariyosāne avīcimhi nibbatto dīgharattaṃ tattha paccitvā vipākāvasesena idāni gijjhakūṭe pabbate paccatīti .

Evaṃ satthā tassa pubbakammaṃ kathetvā ,‘‘ bhikkhave , bālā nāma pāpāni kammāni karontā na bujjhanti , pacchā pana attanā katakammehi ḍayhamānā attanāva attano dāvaggisadisāva hontī ’’ ti vatvā anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha –

136.

‘‘ Atha pāpāni kammāni , karaṃ bālo na bujjhati ;

Sehi kammehi dummedho , aggiḍaḍḍhova tappatī ’’ ti .

Tattha atha pāpānīti na kevalaṃ bālo kodhavasena pāpāni karoti , karontopi pana na bujjhatīti attho .

Pāpaṃ karonto ca ‘‘ pāpaṃ karomī ’’ ti abujjhanako nāma natthi .

‘‘ Imassa kammassa evarūpo nāma vipāko ’’ ti ajānanatāya ‘‘ na bujjhatī ’’ ti vuttaṃ .

Sehīti so tehi attano santakehi kammehi dummedho nippañño puggalo niraye nibbattitvā aggiḍaḍḍhova tappatīti attho .

Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti .

Ajagarapetavatthu chaṭṭhaṃ .

Issues

Select Version

Dhammapada-aṭṭhakathā

Dhammapada-aṭṭhakathā