1. Tayojanapabbajitavatthu
Ayogeti
V2.159M2.178P3.273 imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto tayo pabbajite ārabbha kathesi .Sāvatthiyaṃ kira ekasmiṃ kule mātāpitūnaṃ ekaputtako ahosi piyo manāpo .
So ekadivasaṃ gehe nimantitānaṃ bhikkhūnaṃ anumodanaṃ karontānaṃ dhammakathaṃ sutvā pabbajitukāmo hutvā mātāpitaro pabbajjaṃ yāci .
Te nānujāniṃsu .
Tassa etadahosi –
‘‘ ahaṃ mātāpitūnaṃ apassantānaṃyeva bahi gantvā pabbajissāmī ’’ ti .
Athassa pitā bahi nikkhamanto ‘‘ imaṃ rakkheyyāsī ’’ ti mātaraṃ paṭicchāpesi , mātā bahi nikkhamantī pitaraṃ paṭicchāpesi .
Athassa ekadivasaṃ pitari bahi gate mātā ‘‘ puttaṃ rakkhissāmī ’’ ti ekaṃ dvārabāhaṃ nissāya ekaṃ pādehi uppīḷetvā chamāya nisinnā suttaṃ kantati .
So ‘‘ imaṃ vañcetvā gamissāmī ’’ ti cintetvā ,‘‘ amma , thokaṃ tāva apehi , sarīravalañjaṃ karissāmī ’’ ti vatvā tāya pāde samiñjite nikkhamitvā vegena vihāraṃ gantvā bhikkhū upasaṅkamitvā ‘‘ pabbājetha maṃ , bhante ’’ ti
P3.274 yācitvā tesaṃ santike pabbaji .Athassa pitā āgantvā mātaraṃ pucchi –
‘‘ kahaṃ me putto ’’ ti ?
‘‘ Sāmi , imasmiṃ padese ahosī ’’ ti .
So ‘‘ kahaṃ nu kho me putto ’’ ti olokento taṃ adisvā ‘‘ vihāraṃ gato bhavissatī ’’ ti vihāraṃ gantvā puttaṃ pabbajitaṃ disvā kanditvā roditvā ,‘‘ tāta , kiṃ maṃ nāsesī ’’ ti vatvā ‘‘ mama putte pabbajite ahaṃ idāni gehe kiṃ karissāmī ’’ ti sayampi bhikkhū yācitvā pabbaji .
Athassa mātāpi ‘‘ kiṃ nu kho me putto ca pati ca cirāyanti , kacci vihāraṃ gantvā pabbajitā ’’ ti te olokentī vihāraṃ gantvā ubhopi pabbajite disvā ‘‘ imesaṃ pabbajitakāle mama gehena ko attho ’’ ti sayampi bhikkhuniupassayaṃ gantvā pabbaji .
Te pabbajitvāpi vinā bhavituṃ na sakkonti , vihārepi bhikkhuniupassayepi ekatova nisīditvā sallapantā divasaṃ vītināmenti .
Tena bhikkhūpi bhikkhūniyopi ubbāḷhā honti .
Athekadivasaṃ
V2.160M2.179 bhikkhū nesaṃ kiriyaṃ satthuṃ ārocesuṃ .Satthā te pakkosāpetvā ‘‘ saccaṃ kira tumhe evaṃ karothā ’’ ti pucchitvā ‘‘ saccan ’’ ti vutte ‘‘ kasmā evaṃ karotha ?
Na hi esa pabbajitānaṃ yogo ’’ ti .
‘‘ Bhante , vinā bhavituṃ na sakkomā ’’ ti .
‘‘ Pabbajitakālato paṭṭhāya evaṃ karaṇaṃ ayuttaṃ .
Piyānañhi adassanaṃ , appiyānañca dassanaṃ dukkhameva .
Tasmā sattesu ca saṅkhāresu ca kañci piyaṃ vā appiyaṃ vā kātuṃ na vaṭṭatī ’’ ti vatvā imā gāthā abhāsi –
209.
‘‘ Ayoge yuñjamattānaṃ , yogasmiñca ayojayaṃ ;
Atthaṃ hitvā piyaggāhī , pihetattānuyoginaṃ .
210.
‘‘ Mā
P3.275 piyehi samāgañchi , appiyehi kudācanaṃ ;Piyānaṃ adassanaṃ dukkhaṃ , appiyānañca dassanaṃ .
211.
‘‘ Tasmā piyaṃ na kayirātha , piyāpāyo hi pāpako ;
Ganthā tesaṃ na vijjanti , yesaṃ natthi piyāppiyan ’’ ti .
Tattha ayogeti ayuñjitabbe ayonisomanasikāre .
Vesiyāgocarādibhedassa hi chabbidhassa agocarassa sevanaṃ idha ayonisomanasikāro nāma , tasmiṃ ayonisomanasikāre attānaṃ yuñjantoti attho .
Yogasmin ti tabbiparīte ca yonisomanasikāre ayuñjantoti attho .
Atthaṃ hitvāti pabbajitakālato paṭṭhāya adhisīlādisikkhattayaṃ attho nāma , taṃ atthaṃ hitvā .
Piyaggāhīti pañcakāmaguṇasaṅkhātaṃ piyameva gaṇhanto .
Pihetattānuyoginan ti tāya paṭipattiyā sāsanato cuto gihibhāvaṃ patvā pacchā ye attānuyogaṃ anuyuttā sīlādīni sampādetvā devamanussānaṃ santikā sakkāraṃ labhanti , tesaṃ piheti ,‘‘ aho vatāhampi evarūpo assan ’’ ti icchatīti attho .
Mā piyehīti piyehi sattehi vā saṅkhārehi vā kudācanaṃ ekakkhaṇepi na samāgaccheyya , tathā appiyehi .
Kiṃ kāraṇā ?
Piyā nañhi viyogavasena adassanaṃ appiyānañca upasaṅkamanavasena dassanaṃ nāma dukkhaṃ .
Tasmāti yasmā idaṃ ubhayampi dukkhaṃ , tasmā kañci sattaṃ vā saṅkhāraṃ vā piyaṃ nāma na kareyya .
Piyāpāyo hīti piyehi
P3.276 apāyo viyogoM2.180 .Pāpakoti lāmako .
Ganthā tesaṃ na vijjantīti yesaṃ piyaṃ natthi , tesaṃ abhijjhākāyagantho
V2.161 pahīyati .Yesaṃ appiyaṃ natthi , tesaṃ byāpādo kāyagantho .
Tesu pana dvīsu pahīnesu sesaganthā pahīnā honti .
Tasmā piyaṃ vā appiyaṃ vā na kattabbanti attho .
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti .
Tena pana tayo janā ‘‘ mayaṃ vinā bhavituṃ na sakkomā ’’ ti vibbhamitvā gehameva agamiṃsūti .
Tayojanapabbajitavatthu paṭhamaṃ .