8. Tissadaharavatthu
Dadāti
V2.207 veti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto tissadaharaṃ nāma ārabbha kathesi .So
M2.228 kira anāthapiṇḍikassa gahapatino visākhāya upāsikāyāti pañcannaṃ ariyasāvakakoṭīnaṃ dānaṃ nindanto vicari , asadisadānampi nindiyeva .Tesaṃ tesaṃ dānagge sītalaṃ labhitvā ‘‘ sītalan ’’ ti nindi , uṇhaṃ labhitvā ‘‘ uṇhan ’’ ti nindi .
Appaṃ dentepi ‘‘ kiṃ ime appamattakaṃ dentī ’’ ti nindi , bahuṃ dentepi ‘‘ imesaṃ gehe ṭhapanaṭṭhānaṃ maññe natthi , nanu nāma bhikkhūnaṃ yāpanamattaṃ dātabbaṃ , ettakaṃ yāgubhattaṃ niratthakameva vissajjatī ’’ ti nindi .
Attano pana ñātake ārabbha ‘‘ aho amhākaṃ ñātakānaṃ gehaṃ catūhi disāhi āgatāgatānaṃ bhikkhūnaṃ opānabhūtan ’’ tiādīni vatvā pasaṃsaṃ
P3.358 pavattesi .So panekassa dovārikassa putto janapadaṃ vicarantehi vaḍḍhakīhi saddhiṃ vicaranto sāvatthiṃ patvā pabbajito .
Atha naṃ bhikkhū evaṃ manussānaṃ dānādīni nindantaṃ disvā ‘‘ pariggaṇhissāma nan ’’ ti cintetvā ,‘‘ āvuso , tava ñātakā kahaṃ vasantī ’’ ti pucchitvā ‘‘ asukagāme nāmā ’’ ti sutvāva katipaye dahare pesesuṃ .
Te tattha gantvā gāmavāsikehi āsanasālāya nisīdāpetvā katasakkārā pucchiṃsu –
‘‘ imamhā gāmā nikkhamitvā pabbajito tisso nāma daharo atthi .
Tassa katame ñātakā ’’ ti ?
Manussā ‘‘ idha kulagehato nikkhamitvā pabbajitadārako natthi , kiṃ nu kho ime vadantī ’’ ti cintetvā ,‘‘ bhante , eko dovārikaputto vaḍḍhakīhi saddhiṃ vicaritvā pabbajitoti suṇoma , taṃ sandhāya vadetha maññe ’’ ti āhaṃsu .
Daharabhikkhū tissassa tattha issarañātakānaṃ abhāvaṃ ñatvā sāvatthiṃ gantvā ‘‘ akāraṇameva , bhante , tisso vilapanto vicaratī ’’ ti taṃ pavattiṃ bhikkhūnaṃ ārocesuṃ .
Bhikkhūpi taṃ tathāgatassa ārocesuṃ .
Satthā ‘‘ na , bhikkhave , idāneva vikatthento vicarati , pubbepi vikatthakova ahosī ’’ ti vatvā bhikkhūhi yācito atītaṃ āharitvā –
‘‘ Bahumpi so vikattheyya , aññaṃ janapadaṃ gato ;
Anvāgantvāna dūseyya , bhuñja bhoge kaṭāhakā ’’ ti .( jā .1.1.125)–
Imaṃ kaṭāhajātakaṃ vitthāretvā ,‘‘ bhikkhave , yo hi puggalo parehi appake vā bahuke vā lūkhe vā paṇīte vā dinne aññesaṃ vā datvā attano
M2.229 adinne maṅku hoti , tassa jhānaṃP3.359 vāV2.208 vipassanaṃ vā maggaphalādīni vā na uppajjantī ’’ ti vatvā dhammaṃ desento imā gāthā abhāsi – 249.
‘‘ Dadāti ve yathāsaddhaṃ , yathāpasādanaṃ jano ;
Tattha yo ca maṅku hoti , paresaṃ pānabhojane ;
Na so divā vā rattiṃ vā , samādhimadhigacchati .
250.
‘‘ Yassa cetaṃ samucchinnaṃ , mūlaghaccaṃ samūhataṃ ;
Sa ve divā vā rattiṃ vā , samādhimadhigacchatī ’’ ti .
Tattha dadāti ve yathāsaddhan ti lūkhapaṇītādīsu yaṃkiñci dento jano yathāsaddhaṃ attano saddhānurūpameva deti .
Yathāpasādanan ti theranavādīsu cassa yasmiṃ yasmiṃ pasādo uppajjati , tassa dento yathāpasādanaṃ attano pasādānurūpameva deti .
Tatthāti tasmiṃ parassa dāne ‘‘ mayā appaṃ vā laddhaṃ , lūkhaṃ vā laddhan ’’ ti maṅkubhāvaṃ āpajjati .
Samādhin ti so puggalo divā vā rattiṃ vā upacārappanāvasena vā maggaphalavasena vā samādhiṃ nādhigacchati .
Yassa cetan ti yassa puggalassa etaṃ ekesu ṭhānesu maṅkubhāvasaṅkhātaṃ akusalaṃ samucchinnaṃ mūlaghaccaṃ katvā arahattamaggañāṇena samūhataṃ , so vuttappakāraṃ samādhiṃ adhigacchatīti attho .
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti .
Tissadaharavatthu aṭṭhamaṃ .